Czym jest rozstrzenie oskrzeli i dlaczego nie wolno go bagatelizować?

Kaszel, który nie chce ustąpić. Nawracające zapalenia płuc rok po roku. Odkrztuszanie zalegającej wydzieliny, która zdaje się nie mieć końca. Wiele osób latami żyje z tymi objawami, tłumacząc je „słabymi oskrzelami” lub nawracającymi przeziębieniami — nie wiedząc, że mogą być to oznaki poważniejszej choroby. Rozstrzenie oskrzeli jest przewlekłą chorobą układu oddechowego związaną z trwałym poszerzeniem oskrzeli i zaburzeniem oczyszczania dróg oddechowych z wydzieliny.

Nieleczone rozstrzenie oskrzeli mogą prowadzić do stopniowego pogarszania funkcji płuc oraz częstych zakażeń, dlatego tak ważne znaczenie ma wczesne rozpoznanie oraz odpowiednio dobrane leczenie.

Czym jest rozstrzenie oskrzeli?

Rozstrzenie oskrzeli to przewlekła choroba układu oddechowego, w której dochodzi do trwałego i nieodwracalnego poszerzenia oskrzeli. Zmiany te zaburzają prawidłowe oczyszczanie dróg oddechowych, co prowadzi do zalegania gęstej wydzieliny w płucach. Nagromadzony śluz sprzyja rozwojowi przewlekłego stanu zapalnego oraz nawracających zakażeń dróg oddechowych.

Długotrwały proces zapalny może prowadzić do stopniowego uszkodzenia ścian oskrzeli i pogorszenia funkcji płuc. W zaawansowanych przypadkach może dochodzić także do przebudowy oraz włóknienia fragmentów tkanki płucnej.

W klasyfikacji medycznej ICD-10 chorobę tę znajdziemy pod kodem J47.

Przyczyny rozwoju rozstrzenia oskrzeli

Rozstrzenie oskrzeli mogą mieć charakter wrodzony lub rozwijać się w ciągu życia na skutek różnych chorób i uszkodzeń układu oddechowego. Do najczęstszych przyczyn należą:

• Przewlekłe i nawracające infekcje dróg oddechowych – częste zakażenia mogą prowadzić do stopniowego uszkadzania ścian oskrzeli i utrwalonych zmian w ich budowie.
• Zaburzenie drożności drzewa oskrzelowego – zablokowanie dróg oddechowych, np. przez ciało obce lub zalegającą wydzielinę.
• Astma i inne przewlekłe choroby płuc – długo utrzymujący się stan zapalny może stopniowo uszkadzać drogi oddechowe.
• Refluks żołądkowo-przełykowy – cofanie się treści żołądkowej może podrażniać drogi oddechowe i nasilać przewlekły stan zapalny.
• Niedobory odporności – osłabiony układ immunologiczny zwiększa podatność na infekcje prowadzące do przewlekłych zmian w oskrzelach.
• Palenie papierosów – wieloletnie narażenie na dym tytoniowy uszkadza drogi oddechowe i tym samym zwiększa ryzyko rozwoju przewlekłych chorób płuc.

Rozstrzenie oskrzeli – najczęstsze objawy

Objawy mogą mieć różne nasilenie i często rozwijają się stopniowo. Choroba zwykle przebiega z okresami zaostrzeń i remisji. Do najczęstszych objawów należą:

– uporczywy, przewlekły kaszel
– odkrztuszanie wydzieliny – pacjenci często usuwają dużą ilość tzw. gęstej plwociny, która może mieć ropny charakter oraz nieprzyjemny zapach
– duszności – trudności w oddychaniu zwykle nasilają się podczas wysiłku fizycznego lub w okresach zaostrzenia choroby
– nawracające infekcje dróg oddechowych
– krwioplucie
– ból w klatce piersiowej
– świszczący oddech
– stany podgorączkowe lub gorączka
– spadek masy ciała – w bardziej zaawansowanych przypadkach choroba może prowadzić do utraty apetytu i chudnięcia
– sinica
– nieświeży oddech
– zaburzenia wzrostu u dzieci – przewlekła choroba i częste infekcje mogą wpływać na prawidłowy rozwój dziecka.

Jak rozpoznaje się rozstrzenie oskrzeli?

Rozpoznanie rozstrzeni oskrzeli opiera się przede wszystkim na dokładnym wywiadzie medycznym oraz ocenie objawów zgłaszanych przez pacjenta. W przypadku podejrzenia choroby lekarz może skierować pacjenta do pulmonologa, czyli specjalisty zajmującego się chorobami płuc.

Podstawowe i najważniejsze znaczenie w diagnostyce mają badania obrazowe. Początkowo wykonywane jest zwykle RTG klatki piersiowej, jednak najdokładniejszym badaniem pozostaje tomografia komputerowa wysokiej rozdzielczości (HRCT).

U pacjentów często wykonuje się również badania plwociny, które pozwalają ocenić obecność bakterii oraz charakter wydzieliny zalegającej w drogach oddechowych. Istotnym elementem diagnostyki jest także ocena funkcji płuc przy pomocy badań czynnościowych, w tym testów rozszerzających oskrzela.

W niektórych przypadkach konieczne może być wykonanie bronchoskopii, umożliwiającej ocenę wnętrza oskrzeli, pobranie materiału do badań oraz wykluczenie obecności ciała obcego. Jeśli istnieją wskazania, lekarz może dodatkowo zlecić badania immunologiczne lub genetyczne.

Rozstrzenie oskrzeli – leczenie

Leczenie rozstrzeni oskrzeli zależy przede wszystkim od przyczyny choroby oraz stopnia zaawansowania zmian w płucach. Istotnym elementem terapii jest leczenie choroby podstawowej, np. mukowiscydozy, a także usunięcie czynników mogących powodować niedrożność dróg oddechowych, takich jak ciało obce. W okresach zaostrzeń choroby stosuje się antybiotykoterapię trwającą zwykle od 2 do 4 tygodni. Leczenie najczęściej poprzedza pobranie plwociny do badań bakteriologicznych, co pozwala dobrać odpowiedni antybiotyk i ograniczyć dalsze uszkodzenie oskrzeli.

Jeżeli doszło do uszkodzenia płuc to należy wdrożyć leki mukolityczne, które pomagają rozrzedzić zalegającą wydzielinę oraz ułatwiają jej odkrztuszanie. Uzupełnieniem leczenia jest fizjoterapia oddechowa, obejmująca m.in. drenaż ułożeniowy, oklepywanie oraz masaż wibracyjny co zdecydowanie pomaga pacjentom w oczyszczaniu dróg oddechowych ze śluzu.

W przypadkach, gdy leczenie zachowawcze niestety nie przynosi efektów, konieczne może być leczenie operacyjne polegające na usunięciu uszkodzonego lub zwłókniałego fragmentu płuca. Z kolei w naprawdę ciężkich przypadkach, szczególnie u pacjentów z mukowiscydozą, jedynym krokiem może stać się przeszczepienie płuc.

Czy można całkowicie wyleczyć rozstrzenie oskrzeli?

Odpowiedź jest krótka – to zależy od stopnia zaawansowania i przyczyn wystąpienia choroby. Niewielkie rozstrzenie powstałe np. na skutek obecności ciała obcego mogą zostać całkowicie wyleczone, jednak w przypadku rozległych lub wrodzonych zmian terapia koncentruje się głównie na łagodzeniu objawów i spowalnianiu postępu choroby.

Jak wygląda profilaktyka?

Nie da się jednoznacznie określić działań, jakie należy podjąć, by zupełnie uniknąć zachorowania na rozstrzenie oskrzeli, ponieważ część przypadków związana jest z wadami wrodzonymi. Istnieją jednak czynniki, które mogą zmniejszyć ryzyko rozwoju choroby lub ograniczyć jej postęp.

Duże znaczenie ma unikanie palenia papierosów oraz odpowiednia profilaktyka infekcji dróg oddechowych. Ważnym elementem zapobiegania są również szczepienia ochronne u dzieci, szczególnie przeciwko grypie i pneumokokom, które pomagają ograniczyć ryzyko zakażeń mogących prowadzić do przewlekłych zmian w oskrzelach.

Skorzystaj z opieki specjalistów

Lek. med. Barbara Głogowska – Pulmonolog

W Poradni pulmonologicznej w Radzionkowie przeprowadzimy pełną diagnostykę w kierunku rozstrzenia oskrzeli.

FAQ – pytania pacjentów