Badanie USG tarczycy – wszystko, co warto wiedzieć

Tarczyca to gruczoł układu dokrewnego, który odgrywa kluczową rolę w funkcjonowaniu organizmu. Produkuje hormony (tyroksynę, trójjodotyroninę i kalcytoninę), które są odpowiedzialne m.in. za regulację metabolizmu, pracę serca oraz układu nerwowego. Jednym z podstawowych badań pozwalających ocenić jej budowę i wykryć ewentualne nieprawidłowości jest USG tarczycy.

W tym artykule wyjaśniamy, na czym polega to badanie, kiedy warto je wykonać oraz jakie zmiany może ono wykazać.

Czym jest USG tarczycy?

USG tarczycy to nieinwazyjne badanie obrazowe wykorzystujące fale ultradźwiękowe do oceny budowy i stanu gruczołu tarczowego. Jest bezpieczne, bezbolesne i nie wymaga specjalnego przygotowania. Dzięki nowoczesnym aparatom ultrasonograficznym możliwe jest wykrycie nawet niewielkich zmian, które nie są wyczuwalne podczas badania palpacyjnego.

Badanie USG tarczycy pozwala wykryć i ocenić m.in.:

• powiększenie lub zmniejszenie tarczycy,
• zmiany w strukturze miąższu gruczołu (jednorodność, echogeniczność),
• guzki tarczycy,
• torbiele i cysty,
• zwapnienia w obrębie tarczycy,
• stany zapalne tarczycy,
• nieprawidłowości w unaczynieniu gruczołu,
• powiększone węzły chłonne szyi.

USG umożliwia również ocenę liczby, wielkości oraz charakteru wykrytych zmian, co stanowi bardzo ważny element diagnostyki chorób tarczycy.

Kiedy wykonać badanie?

Badanie powinno się wykonać w szczególności w przypadku podejrzenia chorób tarczycy, ale też w ramach profilaktyki. Do głównych wskazań do jego przeprowadzenia należy:

• nieprawidłowy poziom badania laboratoryjnego FT3, FT4 lub TSH,
• powiększenie tarczycy (które można dostrzec poprzez opuchnięcie szyi),
• wyczuwalne przez dotyk guzki w okolicy szyi,
• podejrzenie zapalenia tarczycy,
• nagła, nieuzasadniona utrata lub przyrost masy ciała,
• przewlekłe zmęczenie, osłabienie,
• trudności w przełykaniu, ból szyi,
• monitorowanie wykrytych zmian w tarczycy,
• choroby tarczycy występujące u członków rodziny.

Jak przygotować się do badania?

Do wykonania USG tarczycy nie trzeba się specjalnie przygotowywać. Na badanie warto założyć luźne ubranie (w szczególności unikać ubrań z golfem bądź kołnierzykiem) umożliwiające swobodny dostęp do szyi oraz zrezygnować z naszyjników czy innych ozdób.

Badania, które warto wykonać wcześniej

Mimo że samo USG tarczycy nie wymaga wcześniejszego przygotowania, w wielu przypadkach warto uzupełnić diagnostykę o badania laboratoryjne. Szczególnie pomocne są oznaczenia hormonów tarczycy (TSH, FT3 i FT4) oraz przeciwciał anty-TPO i anty-TG, które mogą wskazywać na choroby autoimmunologiczne. Zakres badań najlepiej ustalić z lekarzem, który dobierze je do objawów i historii medycznej pacjenta. W przypadku wykrycia nieprawidłowości w badaniu USG może być konieczne przeprowadzenie dalszej diagnostyki.

Przebieg badania

USG tarczycy jest szybkim badaniem, które zazwyczaj trwa od 10 do 15 minut. Pacjent leży na plecach z lekko odchyloną głową, a na skórę szyi nakładany jest specjalny żel ułatwiający przewodzenie ultradźwięków. Następnie lekarz przesuwa głowicę aparatu po badanym obszarze, oceniając budowę i wielkość tarczycy oraz ewentualne zmiany w jej obrębie. Wynik badania najczęściej dostępny jest bezpośrednio po jego zakończeniu.

Jeśli lekarz stwierdzi wystąpienie jakiś zmian, najczęściej zleci dodatkowe badania w celu lepszego rozpoznania problemu.

Jaki lekarz wykonuje USG tarczycy?

USG tarczycy najczęściej wykonuje lekarz posiadający kwalifikacje w zakresie diagnostyki ultrasonograficznej. Może to być endokrynolog, radiolog, chirurg onkologiczny lub lekarz medycyny nuklearnej. Czasem badanie przeprowadzają również interniści i lekarze rodzinni posiadający odpowiednie uprawnienia do wykonywania badań USG.

Regularne badanie jest ważne!

Tarczyca produkuje hormony, które wpływają na pracę niemal wszystkich narządów i układów. Odpowiada między innymi za:

• regulację tempa przemiany materii,
• utrzymanie prawidłowej temperatury ciała,
• prawidłową pracę serca i układu krążenia,
• funkcjonowanie układu nerwowego,
• wzrost i rozwój organizmu,
• regulację gospodarki wapniowo-fosforanowej,
• prawidłowe działanie układu pokarmowego i mięśniowego,
• kondycję skóry, włosów i paznokci,
• płodność oraz funkcje rozrodcze.

Ze względu na tak szeroki wpływ na organizm, prawidłowe funkcjonowanie tarczycy ma kluczowe znaczenie dla zdrowia i codziennego samopoczucia. Regularna kontrola tego gruczołu pozwala wcześnie wykryć ewentualne nieprawidłowości i zapobiec rozwojowi wielu schorzeń.

Skorzystaj z opieki specjalistów

• Lek. med. Kacper Palkij – lekarz rezydent radiolog, ultrasonografista
• Lek. Katarzyna łagodzińska – Kardiolog, Internista
• Lek. med. Magdalena Romańczuk – Lekarz rodzinny, Ultrasonografista PTU
• Lek. med. Hubert Mado – Endokrynolog, Ultrasonografista

Im wcześniej rozpoczniesz diagnostykę i leczenie, tym lepsze rokowania i mniejsze ryzyko powikłań.