Przewlekłe zapalenie migdałków: kiedy nawracający ból gardła staje się problemem?

Przewlekłe zapalenie migdałków podniebiennych to schorzenie, w którym stan zapalny utrzymuje się przez dłuższy czas lub regularnie nawraca, powodując między innymi ból gardła, nieprzyjemny zapach z ust czy trudności z przełykaniem. Dolegliwości często nie są bardzo nasilone, mogą jednak negatywnie wpływać na codzienność wielu osób borykających się z problemem i sprzyjać kolejnym infekcjom.

Przewlekły proces zapalny rozwija się najczęściej jako następstwo powtarzających się zakażeń migdałków. Warto wiedzieć, jakie objawy mogą wskazywać na tę chorobę, na czym polega diagnostyka oraz kiedy konieczne jest wdrożenie leczenia zachowawczego lub rozważenie zabiegu usunięcia migdałków.

Czym są migdałki podniebienne i jaką pełnią funkcję?

Migdałki podniebienne to skupiska tkanki limfatycznej położone po obu stronach gardła, pomiędzy łukami podniebiennymi. Wraz z innymi elementami tkanki chłonnej tworzą tzw. pierścień gardłowy Waldeyera, który stanowi ważną część układu odpornościowego.

Ich głównym zadaniem jest rozpoznawanie i neutralizowanie drobnoustrojów przedostających się do organizmu wraz z wdychanym powietrzem lub spożywanym pokarmem. Dzięki obecności licznych komórek odpornościowych migdałki pomagają organizmowi zwalczać wirusy, bakterie i inne patogeny już na etapie ich wnikania do dróg oddechowych i pokarmowych.

Przewlekłe zapalenie migdałków podniebiennych jest klasyfikowane w ICD-10 pod kodem J35.0.

Dlaczego migdałki są narażone na częste infekcje?

Migdałki podniebienne znajdują się na styku organizmu ze środowiskiem zewnętrznym, dlatego należą do pierwszych struktur mających kontakt z chorobotwórczymi drobnoustrojami. Przez to ich ciągła ekspozycja na wirusy i bakterie sprawia, że są szczególnie podatne na rozwój stanów zapalnych.

Podczas infekcji migdałki ulegają powiększeniu, ponieważ gromadzą się w nich komórki układu odpornościowego walczące z patogenami. Jeśli zakażenia występują często lub nie zostaną całkowicie wyleczone, może dojść do utrzymywania się przewlekłego stanu zapalnego. W takiej sytuacji migdałki przestają skutecznie pełnić funkcję ochronną i same mogą stać się źródłem nawracających infekcji gardła oraz górnych dróg oddechowych.

Na czym polega przewlekłe zapalenie migdałków podniebiennych?

Przewlekłe zapalenie migdałków podniebiennych to stan, w którym objawy zapalenia utrzymują się przez długi czas lub regularnie nawracają. O chorobie najczęściej mówi się wtedy, gdy ból gardła występuje przez co najmniej 3 miesiące, a badanie lekarskie potwierdza obecność zmian zapalnych w obrębie migdałków oraz powiększenie okolicznych węzłów chłonnych.

Zapalenie rozwija się zwykle jako następstwo wielokrotnych infekcji gardła i migdałków, w tym nawracających angin. Za utrzymywanie się stanu zapalnego mogą odpowiadać zarówno bakterie tlenowe, jak i beztlenowe, które niekiedy tworzą tzw. biofilm utrudniający ich całkowitą eliminację. U części pacjentów przewlekłemu zapaleniu towarzyszy przerost migdałków, choć nie jest to regułą.

Przyczyny przewlekłego zapalenia migdałków

Przewlekłe zapalenie migdałków podniebiennych najczęściej rozwija się w następstwie nawracających infekcji gardła i migdałków. Powtarzające się zakażenia mogą prowadzić do trwałych zmian w ich strukturze, co zdecydowanie sprzyja utrzymywaniu się stanu zapalnego i kolejnym infekcjom.

Do najczęstszych przyczyn przewlekłego zapalenia migdałków należą:

• nawracające anginy oraz ostre zapalenia gardła,
• zakażenia bakteryjne, szczególnie wywołane przez paciorkowce grupy A,
• przebyte infekcje wirusowe, osłabiające miejscowe mechanizmy obronne,
• zaleganie resztek pokarmowych i komórek złuszczonego nabłonka w kryptach migdałkowych,
• nadmierne namnażanie bakterii w kryptach migdałków,
• szczelinowata budowa migdałków, sprzyjająca gromadzeniu się wydzieliny i tworzeniu czopów.

❗️U części pacjentów przewlekły stan zapalny utrzymuje się mimo ustąpienia ostrej infekcji, ponieważ bakterie mogą bytować głęboko w tkance migdałków i tworzyć struktury utrudniające ich całkowite usunięcie przez układ odpornościowy.

Jakie są charakterystyczne objawy?

Objawy przewlekłego zapalenia migdałków podniebiennych zwykle rozwijają się stopniowo i często mają niewielkie nasilenie.

Najczęściej występujące objawy obejmują:

Objaw	Charakterystyka
Ból gardła	Zwykle umiarkowany, nawracający lub utrzymujący się przez dłuższy czas
Uczucie przeszkody w gardle	Dyskomfort lub „zawadzanie” podczas połykania
Nieprzyjemny zapach z ust	Związany z zaleganiem wydzieliny i czopów w kryptach migdałków
Powiększone węzły chłonne	Najczęściej w okolicy podżuchwowej
Zaleganie wydzieliny w migdałkach	Niekiedy widoczne jako żółtawe czopy lub naloty
Stany podgorączkowe	Występują jedynie u części pacjentów
Osłabienie i obniżona odporność	Mogą towarzyszyć przewlekłemu stanowi zapalnemu

Diagnostyka przewlekłego zapalenia migdałków podniebiennych

Rozpoznanie przewlekłego zapalenia migdałków podniebiennych opiera się przede wszystkim na wywiadzie lekarskim oraz badaniu gardła. W tym przypadku szczególne znaczenie mają informacje o nawracających infekcjach, przewlekłym bólu gardła i innych charakterystycznych dolegliwościach.

Podczas badania lekarz ocenia wygląd migdałków oraz okolicznych tkanek. Na przewlekły stan zapalny mogą wskazywać zaczerwienione łuki podniebienne, zalegająca wydzielina w kryptach migdałków, ograniczona ruchomość migdałków spowodowana zrostami oraz powiększone węzły chłonne podżuchwowe.

📋 W niektórych przypadkach wykonywane są również badania laboratoryjne, które mogą wykazać podwyższone stężenie markerów stanu zapalnego, takich jak CRP i OB, a także zwiększone miano ASO świadczące o przebytym zakażeniu paciorkowcowym.

Jak wygląda leczenie?

Skorzystaj z opieki naszych specjalistów

• Lek. med. Lidia Liszczyk-Mania – Laryngolog dziecięcy, Laryngolog
• Lek. Jaroslaw Sak – Laryngolog, Laryngolog dziecięcy

Prawidłowo funkcjonujące migdałki podniebienne odgrywają ważną rolę w ochronie organizmu przed drobnoustrojami, dlatego nie należy bagatelizować objawów mogących świadczyć o przewlekłym stanie zapalnym.

FAQ – pytania i odpowiedzi