Naczyniak na skórze i na twarzy – kiedy jest groźny?

Zauważasz u siebie lub u swojego dziecka niepokojące zmiany na skórze? Czerwone kropki, znamiona, plamy lub pękające naczynka to kilka możliwych odmian naczyniaków. Ogólnie rzecz biorąc, naczyniak jest zmianą o charakterze estetycznym, ale w określonych sytuacjach może wymagać bardziej szczegółowej diagnostyki i leczenia.

Z tego artykułu dowiesz się, czym jest naczyniak oraz kiedy zmiana na skórze powinna wzbudzić podejrzenia i skłonić do wizyty u dermatologa.

U kogo pojawiają się naczyniaki?

Mechanizm powstawania naczyniaków obejmuje dwie fazy: proliferacji (rozrostu) oraz inwolucji (zaniku, podczas którego dochodzi do zwłóknienia światła naczyń). Naczyniaki często pojawiają się u niemowląt, kobiet w ciąży oraz u osób po 40. roku życia. Częściej występują u kobiet.

Naczyniaki skórne najczęściej lokalizują się w obrębie głowy i szyi u dzieci, oraz na plecach u osób starszych. Zmiany powierzchowne mają postać czerwonych, lekko wypukłych punkcików (1–3 mm), natomiast głębsze prześwitują przez skórę niebieskawo. Są zazwyczaj bezbolesne, chyba że ulegną urazowi. Pacjenci mogą odczuwać świąd, pieczenie lub napięcie skóry.

Rodzaje naczyniaków i ich charakterystyka:

Rodzaj naczyniaka	Mechanizm i częstość występowania	Główne objawy
Włośniczkowy	Występują u 4–10% niemowląt, częściej u dziewczynek. Powstają poprzez intensywny rozrost włośniczek (drobnych naczyń krwionośnych).	Tzw. „znamię truskawkowe”; Miękka, nieotorbiona, czerwona zmiana , która blednie pod wpływem ucisku. Między 6.-7. rokiem życia zwykle ulega zanikowi. Pojawia się przede wszystkim na twarzy.
Płaski (plamisty)	Są widoczne od urodzenia jako trwała plama barwna. Wynikają z niefizjologicznego poszerzenia naczyń skórnych. Zostają na całe życie.	Dobrze ograniczona, jasnoczerwona lub bordowa plama. Z czasem naczyniak tego typu przyjmuje kolor ciemnoczerwony i dlatego nazywany jest również naczyniakiem typu „czerwone wino”.
Jamisty	Rzadkie guzy naczyniowe położone w głębszych warstwach. Często posiadają własną torebkę (są otorbione). Występują w każdym wieku.	Sinoczerwone uwypuklenia, które mogą pulsować lub powiększać się przy wysiłku.
Limfatyczny	Dotyczą układu chłonnego. Pojawiają się zazwyczaj u dzieci. Mają charakter postępujący.	Niekształtne, niebieskawe guzy; możliwe bolesne „torbiele czekoladowe” po wylewach krwi.
Starczy (rubinowy)	Powszechne u dorosłych po 40. roku życia. Powstają wskutek wieku i predyspozycji genetycznych.	Małe, intensywnie czerwone grudki lokalizujące się głównie na tułowiu.
Narządów wewnętrznych	Najczęściej dotyczą wątroby (2–5% populacji). Są to najczęstsze niezłośliwe nowotwory tego narządu.	Zazwyczaj bezobjawowe; wykrywa się go przypadkowo podczas USG brzucha. Ból może pojawić się przy szybkim powiększaniu zmiany.

Naczyniaki twarzy i okolic oczu

Szczególną uwagę należy zwrócić na zmiany w obrębie narządu wzroku:

• Powieki: Naczyniak włośniczkowy może powodować opadanie powieki górnej (ptoza), co utrudnia rozwój widzenia i może prowadzić do niedowidzenia u dzieci.
• Spojówki: Widoczny jako czerwony, dobrze napięty guz po odchyleniu powieki.
• Oczodół: Może powodować wytrzeszcz osiowy, zez lub podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe.
• Zespoły chorobowe: Rozległe naczyniaki twarzy mogą być częścią zespołu Sturge’a i Webera (powikłania oczne jak jaskra) lub zespołu von Hippla i Lindaua (zmiany w siatkówce).

Jak wygląda diagnoza naczyniaka skóry?

Rozpoznanie zmian powierzchownych opiera się głównie na oględzinach. Zmiana skórna zostanie oceniona wizualnie przez dermatologa za pomocą dermatoskopu. Pozwala to na ocenę struktury naczyń, symetrii i granic zmiany.

W przypadku zmian na narządach wewnętrznych, lub przy pojawieniu się wątpliwości, stosuje się badania obrazowe i diagnostyczne, takie jak:

1. USG Doppler: Pozwala ocenić przepływ krwi w obrębie zmiany.
2. Tomografia komputerowa (TK): Wykonywana z kontrastem; ukazuje charakterystyczny sposób wypełniania się naczyniaka krwią.
3. Rezonans magnetyczny (MRI): Najdokładniejszy przy ocenie naczyniaków oczodołu.
4. Badania krwi: Morfologia (Hb, PLT) oraz parametry krzepnięcia (INR, APTT) w przypadku nawracającego krwawienia i podejrzeniu zaburzeń krzepnięcia.

Inne choroby wykrywane w poradni dermatologicznej

Podczas konsultacji z powodu naczyniaków skórnych często rozpoznawane są również:

• trądzik różowaty (L71),
• łojotokowe zapalenie skóry (L21),
• rogowacenie słoneczne (L57.0),
• znamiona barwnikowe (D22),
• brodawki łojotokowe (L82).

Jak wyleczyć naczyniaki skórne?

Leczenie naczyniaków skórnych dobierane jest indywidualnie i zależy od typu zmiany, jej lokalizacji, wielkości oraz dolegliwości pacjenta. Większość naczyniaków włośniczkowych u dzieci ulega samoistnemu cofnięciu i wymaga jedynie obserwacji.

Możliwe sposoby leczenia:

• Farmakoterapia: Propranolol (u niemowląt) lub glikokortykosteroidy (miejscowo/ogólnie).
• Laseroterapia: Skuteczna w usuwaniu resztkowych zmian skórnych i naczyniaków płaskich.
• Krioterapia (N₂O): Kontrolowane zamrażanie podtlenkiem azotu, stosowane zwłaszcza przy naczyniakach starczych.
• Chirurgia i embolizacja: Stosowane rzadko, przy bardzo dużych zmianach (>10 cm) lub zmianach opornych na leczenie zachowawcze.

Monitorowanie leczenia

Pacjenci powinni zgłaszać się na kontrole w wyznaczonych terminach. W przypadku naczyniaków skórnych ocenia się stopień ich zaniku.

Czy naczyniaki można wyleczyć?

Tak. Możliwe jest całkowite wyleczenie naczyniaków włośniczkowych (często zachodzi samoistna regresja do 7. roku życia) oraz płaskich. Guzy otorbione w oczodole można zazwyczaj usunąć w całości chirurgicznie.

Kiedy naczyniak powinien niepokoić?

Wizyta jest konieczna, jeśli naczyniak:

• Szybko rośnie,
• Zaczyna krwawić (samoistnie lub po urazie),
• Pojawia się blisko oka lub na oku,
• Utrudnia widzenie lub powoduje opadanie powieki,
• Powoduje ból, świąd lub pieczenie,
• Zmienia kolor.

Powikłania i możliwe konsekwencje nieleczenia

Choć rzadkie, powikłania mogą być poważne:

• Krwawienia, owrzodzenia i martwica w fazie wzrostu naczyniaka.
• Niedowidzenie i zez przy lokalizacji w okolicach oka.
• Zespół Kasabacha i Merritt: Groźne zaburzenie krzepnięcia (małopłytkowość) przy bardzo dużych zmianach. Występują bardzo rzadko.
• Pęknięcie naczyniaka: Dotyczy głównie bardzo dużych zmian narządowych. Leczenie pęknięcia jest operacyjne.

Duże naczyniaki to takie, które przekraczają 10 cm.

Skorzystaj z opieki specjalistów

Nasi specjaliści:

Lek. med. Katarzyna Ryka – Dermatolog, Dermatolog dziecięcy, Wenerolog

Dr n. med. Joanna Cichoń – okulista, okulista dziecięcy

Im wcześniej rozpoczniesz diagnostykę i leczenie, tym lepsze rokowania i mniejsze ryzyko powikłań.

FAQ – Pytania i odpowiedzi