Biopsja cienkoigłowa BAC – co to za badanie?

Biopsja aspiracyjna cienkoigłowa (BAC) to mało inwazyjne badanie, które polega na pobraniu komórek z podejrzanej zmiany za pomocą bardzo cienkiej igły (zwykle 0,4–0,6 mm). Uzyskany materiał trafia następnie do analizy cytologicznej w pracowni patomorfologicznej.
Celem biopsji jest określenie, czy zmiana ma charakter łagodny (np. torbiel, gruczolak) czy nowotworowy.

Badanie wykonuje się ambulatoryjnie, bez konieczności hospitalizacji i bez znieczulenia ogólnego.

Wskazania do wykonania biopsji cienkoigłowej

Najczęstszymi wskazaniami do biopsji BAC są niepokojące guzki i zmiany w obrębie narządów i tkanek, które mogą mieć charakter zapalny, torbielowaty lub nowotworowy.

Najczęściej badane miejsca:

  • tarczyca – guzki, torbiele, podejrzenie raka tarczycy, powiększenie gruczołu, zmiany w USG,
  • skóra i tkanki podskórne – guzki, zmiany barwnikowe, nacieki, guzy tkanek miękkich,
  • węzły chłonne – powiększenie szyjnych, pachowych lub pachwinowych węzłów chłonnych, podejrzenie chłoniaka lub przerzutów,
  • ślinianki – guzy przyuszne i podżuchwowe, zmiany o niejasnej etiologii,
  • tkanki miękkie – zmiany pourazowe, zapalne lub guzowate w obrębie mięśni, ścięgien, tkanki tłuszczowej.

Dodatkowo biopsję wykonuje się w diagnostyce:

  • torbieli piersi i guzków sutka,
  • zmian w okolicach jamy brzusznej i szyi,
  • podejrzeń przerzutów nowotworowych.

Jak przebiega biopsja cienkoigłowa

  1. Przygotowanie – badanie nie wymaga szczególnego przygotowania. Pacjent może przyjąć posiłek i leki jak zwykle, chyba że lekarz zaleci inaczej (np. przy lekach przeciwkrzepliwych).
  2. Znieczulenie i pozycja pacjenta – w większości przypadków badanie odbywa się bez znieczulenia. Miejsce wkłucia dezynfekuje się, a pacjent przyjmuje wygodną pozycję.
  3. Pobranie materiału – lekarz wprowadza cienką igłę do zmiany i pobiera materiał do strzykawki. Całość trwa zwykle 10–15 sekund.
  4. Kontrola USG – przy zmianach głęboko położonych (np. tarczyca, ślinianka, węzły chłonne) biopsja wykonywana jest pod kontrolą ultrasonografii, co zwiększa precyzję i bezpieczeństwo.
  5. Zakończenie badania – po pobraniu pacjent może wrócić do normalnych czynności. Jedynym zaleceniem jest unikanie ucisku i wysiłku w miejscu wkłucia przez kilka godzin.

W Centrum Medycznym Medici biopsje wykonuje lekarz specjalista pod kontrolą USG, z natychmiastowym przekazaniem materiału do pracowni patomorfologicznej.

Znaczenie biopsji cienkoigłowej w diagnostyce

Biopsja BAC jest jednym z najważniejszych narzędzi diagnostycznych w medycynie, ponieważ:

  • umożliwia rozróżnienie zmian łagodnych od złośliwych,
  • pozwala uniknąć niepotrzebnych operacji,
  • daje wynik w ciągu kilku dni,
  • jest szybka, tania i bezpieczna – powikłania występują rzadko i mają łagodny charakter (np. niewielki krwiak).

Dzięki temu lekarz może szybko zaplanować dalsze postępowanie: obserwację, leczenie farmakologiczne lub skierowanie na zabieg chirurgiczny.

Kiedy należy rozważyć wykonanie BAC

Biopsję warto wykonać, gdy w badaniu USG lub palpacyjnie stwierdza się:

  • guzek o niejednorodnej strukturze,
  • szybki wzrost zmiany,
  • asymetrię narządów (np. tarczycy lub ślinianki),
  • nieprawidłowy kształt lub niejednoznaczny obraz sonograficzny,
  • utrzymujące się powiększenie węzłów chłonnych.

Nie należy zwlekać z badaniem – wczesna diagnostyka pozwala rozpoznać wiele chorób we wczesnym stadium, co znacznie zwiększa skuteczność leczenia.

FAQ – najczęstsze pytania pacjentów

Czy biopsja cienkoigłowa boli?
Nie. Używana igła jest bardzo cienka, a większość pacjentów porównuje uczucie do zwykłego zastrzyku.

Czy po biopsji można wrócić do pracy?
Tak, od razu po badaniu można wrócić do codziennych zajęć.

Kiedy otrzymam wynik?
Wynik cytologiczny jest zwykle dostępny po 3–7 dniach.

Czy biopsja zawsze wykrywa nowotwór?
Tak, jeśli materiał został prawidłowo pobrany, biopsja pozwala określić charakter komórek i rozpoznać zmiany nowotworowe.

Czy po biopsji mogą wystąpić powikłania?
Rzadko. Najczęściej drobny krwiak lub tkliwość w miejscu wkłucia, które ustępują samoistnie.

Podsumowanie

Biopsja cienkoigłowa (BAC) to jedno z najskuteczniejszych, a zarazem najmniej inwazyjnych badań diagnostycznych stosowanych w ocenie zmian guzowatych w tarczycy, węzłach chłonnych, śliniankach, skórze i tkankach miękkich.
W Centrum Medycznym Medici w Radzionkowie badanie wykonywane jest pod kontrolą USG, z natychmiastowym przekazaniem materiału do analizy patomorfologicznej.
Wczesne rozpoznanie charakteru zmiany to klucz do skutecznego leczenia i spokoju pacjenta.