Jaki ból piersi powinien niepokoić?

Ból piersi to objaw, który łatwo wywołuje lęk i wielu kobietom od razu kojarzy się z nowotworem. Faktycznie, bólu piersi nigdy nie powinno się lekceważyć, a wręcz zawsze należy dokładnie go obserwować. Jednak bardzo często przyczyny nie są groźne – ból piersi może być związany ze zmianami hormonalnymi lub czynnikami mechanicznymi. 

Jak zdobyć pewność, że ból piersi nie jest spowodowany groźną chorobą? Najważniejsze będzie dokładne rozpoznanie objawów. W tym artykule dowiesz się, na co zwrócić uwagę przy bólu piersi, czym może być spowodowany oraz kiedy należy zwrócić się do lekarza w celu wykonania dokładnych badań.

Ból piersi – charakter objawu

Ból piersi – przyczyny

Czynniki mechaniczne

Zdarza się, że powód, dla którego bolą Cię piersi, jest banalny, i wystarczy mała zmiana, aby się go pozbyć. Przyczyną bólu może być chociażby źle dobrany biustonosz, noszenie ciężkiej torby na ramieniu, delikatny uraz lub nadwyrężenie mięśni podczas ćwiczeń, sprzątania czy zabawy z dzieckiem.

Wahania hormonalne spowodowane PMS (Zespół Napięcia Przedmiesiączkowego), ciążą, menopauzą

U dziewcząt ból piersi najczęściej jest związany z dojrzewaniem – rozwojem tkanki gruczołowej oraz nasilonym wydzielaniem żeńskich hormonów płciowych. W drugiej połowie cyklu miesiączkowego zmiany hormonalne sprzyjają zatrzymywaniu wody w tkance gruczołowej, przez co piersi stają się obrzmiałe, tkliwe i bolesne. U części kobiet objawy te mogą być nasilone przez podwyższony poziom prolaktyny, a u młodych kobiet nadwrażliwość piersi bywa także jednym z pierwszych objawów ciąży. Natomiast u kobiet w okresie menopauzy dolegliwości te wynikają z odwrotnego procesu, czyli stopniowego zaniku tkanki gruczołowej i wygaszania czynności jajników, czemu towarzyszy spadek poziomu estrogenów i progesteronu. Należy pamiętać, że kobiety po 35.-40. roku życia są bardziej narażone na wystąpienie złośliwych zmian nowotworowych.

Zmiany nowotworowe w obrębie piersi

Mastopatia — czyli choroba włóknisto-torbielowata piersi, obejmuje grupę łagodnych zmian zachodzących w tkance sutka. Dolegliwość ta najczęściej dotyczy kobiet między 35. a 50. rokiem życia, choć może występować również u młodszych pacjentek. Ból często nasila się przed miesiączką, znika w trakcie, i wraca po zakończeniu krwawienia.

Torbiele (cysty) — Torbiel to nieprawidłowa przestrzeń wypełniona płynem lub galaretowatą treścią. Torbiele mogą powstawać w różnych narządach i zazwyczaj są nowotworami łagodnymi, bez ryzyka przerzutów. Małe będą wyczuwalne pod palcami, dopiero te duże mogą spowodować promieniujący ból piersi. Większość z nich wchłania się samoistnie, lecz należy je regularnie obserwować.

Gruczolakowłókniaki — to łagodny guz piersi, który powstaje w wyniku nadmiernego rozrostu tkanki gruczołowej i włóknistej. Najczęściej występuje u młodych kobiet, zwłaszcza przed 30. rokiem życia, a nawet u nastolatek. Zazwyczaj ma postać gładkiego, dobrze odgraniczonego guzka, który łatwo przesuwa się pod palcami i zwykle nie powoduje bólu – jedynie w przypadku nagłego rozrostu, w wyniku którego dochodzi do krwawego wylewu w obrębie guza. W większości przypadków nie stanowi zagrożenia dla zdrowia, jednak wymaga kontroli lekarskiej, a w niektórych sytuacjach usunięcia chirurgicznego.

Brodawczaki — tworzą się w przewodach mlecznych, blokując je; mogą powodować silny ból. Przy ucisku z piersi lub brodawki wydobywa się surowiczy lub mleczny wyciek. Oczyszcza się je chirurgicznie.

Rak piersi — ból jako jedyny objaw jest rzadki; pojawia się zwykle przy większych guzach, które osiągnęły już rozmiar około 2 cm, dlatego każdą niepokojącą zmianę należy skonsultować jak najszybciej.

Objawy alarmowe — co powinno zaniepokoić w piersi?

Zgłoś się pilnie do ginekologa, jeśli pojawi się którykolwiek z tych objawów: 

• krwista, ropna lub inna nieprawidłowa wydzielina z brodawki sutkowej
  
• wciągnięcie brodawki lub fragmentu skóry piersi
  
• zmiana wyglądu skóry piersi, np. jej pofałdowanie przypominające „skórkę pomarańczy”
  
• owrzodzenie skóry w obrębie piersi
  
• powiększenie jednej piersi lub wyraźna asymetria
  
• wyczuwalny, twardy lub guzowaty twór w piersi
  
• obrzęk, zaczerwienienie i ocieplenie skóry piersi
  
• gorączka towarzysząca dolegliwościom ze strony piersi
  
• powiększone węzły chłonne w pachach

Każdy z powyższych objawów, zwłaszcza jeśli utrzymuje się lub nasila, wymaga konsultacji lekarskiej i dalszej diagnostyki.

Każdy wyczuwalny guzek w okolicy piersi powinien zostać sprawdzony przez ginekologa!

Ból piersi — jak znaleźć źródło problemu

Lekarz zaczyna od wywiadu i palpacyjnego badania piersi (w pozycji stojącej i leżącej), pyta o czas trwania objawów, cykl miesiączkowy, leki i obciążenia rodzinne. W zależności od wieku i podejrzeń, lekarz zadecyduje czy wykonać badania:

• USG piersi — USG piersi wykonuje się zarówno profilaktycznie, jak i diagnostycznie. U kobiet młodych USG jest skuteczniejsze niż mammografia w wykrywaniu drobnych zmian.

USG piersi (ultrasonografia sutka) to nieinwazyjne badanie obrazowe wykorzystujące fale ultradźwiękowe do oceny struktury tkanek gruczołu sutkowego.
Pozwala zróżnicować zmiany o charakterze:

• torbielowatym (płynowym) – typowe dla mastopatii i zmian łagodnych,
• litym (tkankowym) – wymagającym dalszej diagnostyki w kierunku nowotworu,
• mieszanym – łączącym cechy obu typów.

Badanie USG piersi umożliwia również ocenę:

• przewodów mlekowych,
• skóry i tkanki podskórnej,
• brodawek sutkowych,
• okolicznych węzłów chłonnych (pachowych i nadobojczykowych).

W odróżnieniu od mammografii, USG nie wykorzystuje promieniowania rentgenowskiego, dlatego jest bezpieczne dla kobiet w każdym wieku, także w ciąży i okresie laktacji.

• Elastografia piersi – W Centrum Medycznym Medici dostępne jest również USG piersi z elastografią, które ocenia sztywność tkanek. Tkanki twardsze (np. guzy złośliwe) odkształcają się mniej niż tkanki miękkie (np. torbiele czy gruczolakowłókniaki).
• Dzięki temu elastografia pozwala precyzyjniej odróżnić zmiany łagodne od podejrzanych i ograniczyć liczbę niepotrzebnych biopsji.
• Mammografia — wykonywana u kobiet po 35–40. roku życia lub jako badanie uzupełniające.
• Biopsja (cienko- lub gruboigłowa) — pobranie fragmentu zmiany do badania histopatologicznego, gdy obraz USG jest niepokojący.

Leczenie

Leczenie zależy od przyczyny: od korekty mechanicznej (bielizna, odpoczynek), przez leczenie objawowe i zmiany diety przy PMS, po leczenie hormonalne przy zaburzeniach endokrynologicznych. 

Zmiany łagodne będą wymagać częstszych obserwacji, a czasem zabiegu chirurgicznego.

Leczenie zmian złośliwych zależy od zaawansowania choroby. Należy spodziewać się leczenia chirurgicznego z ewentualną chemioterapią, hormonoterapią lub radioterapią. Przy wysokim zaawansowaniu choroby przed leczeniem operacyjnym stosuje się wstępną chemioterapię.

Domowe sposoby na ból piersi, które warto wypróbować

• Dobre dopasowanie biustonosza — natychmiastowa ulga przy bólach mechanicznych.
  
• Chłodne okłady lub naprzemienne natryski (ciepły-zimny) — przy obrzmieniu i napięciu (np. w ciąży).
  
• Przy PMS: ograniczenie soli, mocnej herbaty, kawy, kakao, czekolady, napojów typu cola i alkoholu może poprawić samopoczucie (te zmiany łagodzą objawy, ale nie zastępują diagnostyki).

Profilaktyka i samobadanie piersi

Najważniejszą rzeczą w profilaktyce chorób piersi jest samobadanie. Poznaj swoje piersi i badaj je regularnie — raz w miesiącu, najlepiej 3–5 dni po zakończeniu miesiączki. Samobadanie to szybki sposób, by wykryć różnicę w wyglądzie lub strukturze piersi (zagłębienia, „skórka pomarańczy”, nowe guzki, wyciek). Jeśli coś budzi Twoją wątpliwość — umów wizytę u lekarza.

USG zaleca się wykonywać profilaktycznie co 12 miesięcy (a u kobiet z obciążeniem rodzinnym co 6 miesięcy), przy podejrzeniu zmian dobierane są badania obrazowe zgodnie z wiekiem.

Skorzystaj z opieki specjalistów

Specjaliści od leczenia chorób piersi i wykonywania badań USG:

Lek. med. Magdalena Romańczuk – Lekarz rodzinny, Ultrasonografista PTU

Dr n. med. Przemysław Chimiczewski – Ginekolog-Onkolog, Chirurg, Cytolog

Lek. med. Marta Robenek – Ginekolog-Położnik, Perinatolog

Im wcześniej rozpoczniesz diagnostykę i leczenie, tym lepsze rokowania i mniejsze ryzyko powikłań.

FAQ – najczęściej zadawane pytania przez pacjentki