Cukrzyca insulinoniezależna (E11) – objawy, dieta, leczenie

Cukrzyca typu 2 (insulinoniezależna, ICD-10: E11) to przewlekła choroba metaboliczna z insulinoopornością i stopniową utratą zdolności trzustki do wydzielania insuliny. Skutkiem jest przewlekła hiperglikemia.

Przyczyny Cukrzycy

Najważniejsze czynniki:

otyłość trzewna
dieta wysokokaloryczna z cukrami prostymi i tłuszczami nasyconymi
brak aktywności fizycznej
wiek >45 lat (obecnie także młodsi)
genetyka (choroba w rodzinie)
nadciśnienie, dyslipidemia, zespół metaboliczny
zaburzenia hormonalne (np. PCOS)

Insulinooporność – rola w rozwoju choroby metabolicznej

Nadmiar tkanki tłuszczowej trzewnej zaburza odpowiedź komórek mięśniowych, wątroby i tkanki tłuszczowej na insulinę. Organizm wymaga coraz większej ilości insuliny do uzyskania tego samego efektu metabolicznego. Trzustka stopniowo nie nadąża z produkcją hormonu. Wtedy utrzymuje się hiperglikemia i rozpoczyna się cukrzyca typu 2.

Różnice: Cukrzyca typ 1 vs typ 2

Cechy	Typ 1 (E10)	Typ 2 (E11)
Mechanizm	Autoimmunologiczne zniszczenie komórek β	Insulinooporność + spadek wydzielania insuliny
Debiut	Najczęściej młodzi	Dorośli i młodzi dorośli
Leczenie	Insulina zawsze	Leki doustne, dieta, insulina w późniejszym etapie
Masa ciała	Prawidłowa/szczupła	Najczęściej nadwaga lub otyłość

Objawy Cukrzycy

Wczesna faza często bezobjawowa.

Najczęstsze:

poliuria i polidypsja
senność, zmęczenie
rozmazane widzenie
zwiększony apetyt
wolne gojenie się ran
nawracające infekcje
niezamierzona utrata masy ciała (w zaawansowaniu)

Powikłania mikro- i makroangiopatyczne Cukrzycy

Jednostki ICD-10:

retinopatia cukrzycowa – H36.0
nefropatia cukrzycowa – N08.3
neuropatia cukrzycowa – G63.2
choroba niedokrwienna serca – I25
udar niedokrwienny mózgu – I63
stopa cukrzycowa – E11.5

Samokontrola glikemii

pomiar na czczo i poposiłkowy glukometrem
notowanie wyników
HbA1c co 3 miesiące do stabilizacji

Celem jest utrzymanie glikemii w granicach ustalonych przez lekarza.

Cukrzyca typu 2 u młodych dorosłych

Główne przyczyny:

otyłość wczesna
zbyt mała aktywność
żywność wysokoprzetworzona

Częstszy gwałtowny postęp choroby i szybsze powikłania.

Cukrzyca a zdrowie psychiczne

Przewlekły stres i depresja utrudniają kontrolę glikemii.
Skuteczne leczenie wymaga udziału:

Psychiatry – leczenie farmakologiczne zaburzeń nastroju i lękowych

Psychologa klinicznego – terapia wspierająca zmianę nawyków oraz radzenie sobie z chorobą

Brak opieki psychicznej zwiększa ryzyko powikłań.

Diagnostyka i wyniki niepokojące

Parametr	Norma	Stan przedcukrzycowy	Cukrzyca
Glukoza na czczo	70–99 mg/dl	100–125 mg/dl	≥126 mg/dl
oGTT (2 h)	<140 mg/dl	140–199 mg/dl	≥200 mg/dl
HbA1c	<5,7%	5,7–6,4%	≥6,5%

Dodatkowo: profil lipidowy, kreatynina, eGFR, mikroalbuminuria przy każdej kontroli przewlekłej.

Leczenie

Cele:

obniżenie glikemii,
redukcja masy ciała,
zapobieganie powikłaniom.

Postępowanie:

dieta i aktywność fizyczna – fundament
metformina – lek pierwszego wyboru
leki doustne: m.in. inhibitory SGLT-2, agoniści GLP-1
insulina: przy niewydolności trzustki lub wysokich glikemiach

Dieta w cukrzycy insulinoniezależnej

Zasady:

niski indeks glikemiczny
redukcja kalorii przy nadwadze
wysoka zawartość błonnika
ograniczenie tłuszczów nasyconych
bez napojów słodzonych i nadmiaru cukrów prostych

Efektem jest zmniejszenie insulinooporności.

Stopa cukrzycowa – powikłanie cukrzycy wymagające wczesnej diagnostyki

Stopa cukrzycowa (ICD-10: E11.5) to zespół zmian obejmujących skórę, tkanki miękkie, kości oraz naczynia krwionośne stóp u pacjentów z cukrzycą typu 2. Wynika z połączenia dwóch głównych mechanizmów:

neuropatii cukrzycowej – zaburzenie czucia bólu, temperatury i ucisku prowadzi do niezauważonych urazów
niedokrwienia kończyn dolnych – wskutek angiopatii cukrzycowej gojenie ran jest znacząco utrudnione

Konsekwencją są:

owrzodzenia skóry,
zakażenia bakteryjne i grzybicze,
deformacje stóp,
martwica i ryzyko amputacji.

Najbardziej alarmujące objawy:

odciski, pęcherze, zrogowacenia z pęknięciami,
drętwienie, brak czucia, uczucie mrowienia,
zmiana koloru skóry (bladość, sinica, zaczerwienienie),
rany, które nie goją się >14 dni,
nieprzyjemny zapach z rany,
ból spoczynkowy, szczególnie w nocy.

Czynniki przyspieszające rozwój powikłania:

źle kontrolowana glikemia,
palenie tytoniu,
niewłaściwe obuwie,
brak regularnej kontroli stóp,
współistniejąca choroba niedokrwienna naczyń.

Profilaktyka:

codzienna kontrola stóp przez samego pacjenta,
stosowanie odpowiedniego, wygodnego obuwia,
regularne wizyty u podologa w celu oceny ryzyka i korekcji zmian,
kontrola glikemii, lipidów i ciśnienia tętniczego,
natychmiastowa konsultacja lekarska przy każdej ranie lub otarciu.

W zaawansowanych zmianach konieczna jest współpraca:

endokrynologa,
podologa,
neurologa oraz fizjoterapeuty wspomagającego krążenie kończyn dolnych.

Celem postępowania jest zahamowanie progresji zmian i uniknięcie amputacji, która w cukrzycy typu 2 nadal stanowi jedno z najpoważniejszych i najkosztowniejszych powikłań tej choroby.

Kiedy konieczna hospitalizacja

glikemia >300–350 mg/dl z odwodnieniem
kwasica ketonowa lub zaburzenia świadomości
ostra infekcja, udar, zawał
brak możliwości kontroli glikemii w domu

Specjaliści wspierający leczenie Cukrzycy w Centrum Medycznym Medici Radzionków:

Endokrynolog – prowadzenie terapii cukrzycy typu 2

Kardiolog – profilaktyka powikłań sercowo-naczyniowych cukrzycy

lek. Katarzyna Łagodzińska – Kardiolog, Internista

Dietetyk kliniczny – indywidualna dieta dla pacjentów z cukrzycą

mgr Barbara Sitkiewicz – Dietetyk Kliniczny, Psychodietetyk

Okulista – Kontrola retinopatii cukrzycowej i innych zmian w narządzie wzroku, badanie co 12 miesięcy (lub częściej przy powikłaniach).

Dr Joanna Cichoń – Okulista

Neurolog – Leczenie neuropatii cukrzycowej (ICD-10: G63.2): zaburzenia czucia, bóle neuropatyczne, problemy z równowagą i unerwieniem kończyn.

lek. Anna Blaszkowska – Neurolog, Rehabilitant Medyczny

Podolog / Podiatra – Profilaktyka stopy cukrzycowej: diagnostyka neuropatii, zaburzeń ukrwienia, pielęgnacja i ochrona skóry stóp.

mgr Katarzyna Dobras

Fizjoterapeuta – Plan treningowy ukierunkowany na redukcję masy ciała, poprawę insulinowrażliwości, wydolności i krążenia obwodowego.

mgr Hanna Opiołka – Fizjoterapeutka Ortopedyczna, Fizjoterapeutka Uroginekologiczna

Psychiatra – farmakologiczne leczenie zdrowia psychicznego

Psycholog kliniczny – wsparcie zdrowia psychicznego

📍 Centrum Medyczne Medici
ul. Henryka Sienkiewicza 43, Radzionków
📞 Telefon: +48 609 318 801
📧 E-mail: kontakt@medici-radzionkow.pl
🌐 www.medici-radzionkow.pl

Przeczytaj też:

Poradnia Endokrynologiczna – kompleksowa diagnostyka i leczenie zaburzeń gospodarki hormonalnej oraz cukrzycy insulinoniezależnej.
Poradnia Kardiologiczna – profilaktyka, diagnostyka i leczenie chorób sercowo-naczyniowych oraz ocena ryzyka powikłań cukrzycowych.
Poradnia Dietetyki Klinicznej – personalizacja planu żywieniowego, edukacja żywieniowa i wsparcie redukcji masy ciała.
Poradnia Okulistyczna – monitorowanie i leczenie retinopatii cukrzycowej oraz innych powikłań narządu wzroku.
Poradnia Podologiczna – ocena stanu stóp, profilaktyka i leczenie zmian związanych ze stopą cukrzycową.
Poradnia Fizjoterapeutyczna – indywidualne programy treningowe poprawiające insulinowrażliwość, krążenie i sprawność fizyczną.
Poradnia Neurologiczna – diagnostyka i leczenie neuropatii cukrzycowej oraz zaburzeń funkcji układu nerwowego.
Poradnia Psychologiczna – terapia wspierająca adaptację do choroby i utrzymanie pozytywnych zmian zachowań zdrowotnych.
Poradnia Psychiatryczna – farmakoterapia zaburzeń nastroju i lękowych wpływających na kontrolę cukrzycy.

Artykuły

Cukrzyca insulinoniezależna – najczęstsze pytania i odpowiedzi dotyczące cukrzycy insulinoniezależnej

Co to jest cukrzyca insulinoniezależna?

Cukrzyca insulinoniezależna to przewlekła choroba metaboliczna, w której organizm nie wytwarza wystarczającej ilości insuliny lub komórki tracą wrażliwość na jej działanie — skutkuje to podwyższonym poziomem glukozy we krwi (hiperglikemia).

Jaki jest kod ICD-10 dla cukrzycy insulinoniezależnej?

Kod choroby: E11.

Jaki jest kod E11.8 i E11.69? Czym się różnią?

E11.8 – cukrzyca typu 2 z wieloma określonymi powikłaniami.
E11.69 – cukrzyca typu 2 z powikłaniem ogólnym (nieokreślonym dokładnie).

Co to znaczy „cukrzyca insulinoniezależna E11”?

To formalna klasyfikacja: E11 oznacza cukrzycę typu 2 (insulinoniezależną) w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób ICD-10.

Jakie są objawy cukrzycy insulinoniezależnej?

zwiększone pragnienie, częste oddawanie moczu, suchość w ustach
zmęczenie, senność, osłabienie
wzmożony apetyt, łaknienie słodyczy
zaburzenia widzenia, rozmazany obraz
wolne gojenie ran, częste infekcje skóry lub dróg moczowych
w zaawansowanych przypadkach: utrata masy ciała, neuropatia, zaburzenia czucia

Co jeść przy cukrzycy insulinoniezależnej?

Dieta o niskim indeksie glikemicznym: warzywa, pełnoziarniste produkty, błonnik; ograniczenie cukrów prostych i tłuszczów nasyconych; regularne posiłki; kontrola kalorii i masy ciała.

Jakiego typu jest cukrzyca insulinoniezależna?

To typ 2 cukrzycy — z insulinoopornością i stopniowo narastającą niewydolnością produkcji insuliny.

Co to znaczy „cukrzyca typu 2”?

Inna nazwa cukrzycy insulinoniezależnej; termin „typ 2” podkreśla odmienny mechanizm choroby w porównaniu z cukrzycą typu 1.

Czy cukrzyca typu 2 jest groźna?

Tak — nieleczona prowadzi do powikłań: retinopatii, nefropatii, neuropatii, chorób sercowo-naczyniowych, uszkodzeń naczyń, stopy cukrzycowej.

Co doprowadza do cukrzycy typu 2?

Główne czynniki: otyłość (zwłaszcza brzuszna), insulinooporność, dieta bogata w cukry i tłuszcze, brak aktywności fizycznej, predyspozycje genetyczne, zespół metaboliczny.

Co zaleca się przy cukrzycy typu 2?

Regularna kontrola glikemii (glukoza, HbA1c), zdrowa dieta, aktywność fizyczna, kontrola masy ciała, leczenie farmakologiczne lub insuliną, opieka wielospecjalistyczna.

Czy da się wyleczyć z cukrzycy typu 2?

Nie – to choroba przewlekła. Można osiągnąć dobre wyrównanie metaboliczne, remisję lub stabilizację, ale choroba nie cofa się całkowicie.

Jaki jest symbol niepełnosprawności przy cukrzycy? Czy cukrzyca uprawnia do orzeczenia o niepełnosprawności?

Nie ma jednolitego symbolu; uprawnienia zależą od stopnia zaawansowania, powikłań i lokalnych przepisów — decyzję podejmuje komisja orzekająca.

Jaka jest norma cukru u cukrzyków?

Zwykle: na czczo < 100 mg/dl; przy wyrównanej cukrzycy cel terapeutyczny ustala lekarz indywidualnie.

Czy od słodyczy można mieć cukrzycę?

Sama słodycza nie powoduje cukrzycy — ale przewlekła dieta z nadmiarem cukrów, otyłość i insulinooporność — tak.

Czy cukrzyca typu 2 zawsze wymaga insuliny?

Nie. Insulina wskazana, jeśli leczenie doustne i zmiany stylu życia nie wystarczą.

Na czym polega insulinooporność?

Komórki tracą wrażliwość na insulinę — organizm potrzebuje większej ilości insuliny, co przeciąża trzustkę.

Co pić przy cukrzycy 2?

Woda, niesłodzone napoje, unikanie napojów słodzonych i słodkich soków.

Jaki jest najlepszy lek na cukrzycę typu 2?

Nie ma jednego „najlepszego”; lek dobiera lekarz indywidualnie — często metformina jako lek pierwszego rzutu.

Czym grozi nieleczona cukrzyca typu 2?

Powikłania: uszkodzenie nerek, oczu, nerwów, układu krwionośnego, stopa cukrzycowa, amputacje.

Jak wygląda stopa cukrzycowa i jakie są pierwsze objawy?

Zmiany skórne (odciski, pęcherze, owrzodzenia), drętwienie, brak czucia, przebarwienia skóry, rany długo się gojące — nawet bez bólu.

Jak uratować stopę cukrzycową?

Wczesna pielęgnacja, osłona, regularne badania stóp przez podologa, kontrola glikemii, odpowiednie obuwie, natychmiastowa konsultacja przy ranach.

Czy stopa cukrzycowa może być wyleczona?

W początkowych stadiach — tak, przy odpowiedniej opiece i kontroli choroby. Zaawansowane zmiany bywają nieodwracalne.

Źródła