Czym jest przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP)?

Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) to postępujące, przewlekłe schorzenie układu oddechowego prowadzące do ograniczenia przepływu powietrza w drogach oddechowych. Zmiany są trwałe i postępują z czasem.

Najczęstszą przyczyną jest palenie papierosów, ale choroba może rozwinąć się również wskutek ekspozycji na pyły, spaliny, zanieczyszczenia przemysłowe lub długotrwałe stany zapalne oskrzeli.

Szacuje się, że w Polsce na POChP cierpi ponad 2 miliony osób, a wielu z nich nie ma postawionej diagnozy.

Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) – Objawy

Najczęstsze objawy:

  • przewlekły kaszel (często poranny, z odkrztuszaniem plwociny),
  • duszność, zwłaszcza przy wysiłku,
  • świszczący oddech,
  • uczucie ucisku w klatce piersiowej,
  • zmęczenie, spadek tolerancji wysiłku,
  • częste infekcje dróg oddechowych,
  • sinica ust i palców w zaawansowanej fazie choroby.

Wczesne objawy często są lekceważone lub przypisywane wiekowi czy paleniu tytoniu. To powoduje późne rozpoznanie i większe uszkodzenie płuc.

Jak rozpoznać przewlekła obturacyjna chorobę płuc POChP?

Diagnostyka POChP wymaga kompleksowej oceny stanu układu oddechowego. Najważniejsze badanie to spirometria, która mierzy objętość i prędkość wydechu.

Badania i diagnostyka:

  • Spirometria – podstawowe badanie potwierdzające POChP. Wskaźnik FEV1/FVC < 0,7 wskazuje na obturację dróg oddechowych.
  • RTG klatki piersiowej – ocena rozedmy, zmian zapalnych, deformacji płuc.
  • Gazometria krwi – ocena wymiany gazowej (PaO₂, PaCO₂).
  • Pulsoksymetria – szybka ocena saturacji (SpO₂ < 94% sugeruje niedotlenienie).
  • Morfologia krwi – zwiększony hematokryt i liczba erytrocytów przy przewlekłym niedotlenieniu.
  • Testy alergiczne, eozynofilia – wykluczenie astmy oskrzelowej.

Jakie wyniki powinny niepokoić?

  • FEV1 poniżej 80% wartości należnej – łagodna obturacja.
  • FEV1 < 50% – zaawansowana choroba.
  • SpO₂ < 90% – hipoksemia wymagająca tlenoterapii.
  • PaO₂ < 60 mmHg lub PaCO₂ > 45 mmHg – niewydolność oddechowa.
  • CRP i leukocytoza – mogą wskazywać na infekcję lub zaostrzenie POChP.

Przewlekła obturacyjna choroba płuc – Leczenie POChP

Leczenie ma na celu złagodzenie objawów, spowolnienie postępu choroby i poprawę jakości życia.

1. Leczenie przyczynowe i farmakologiczne:

  • Odstawienie palenia tytoniu – kluczowy krok terapeutyczny.
  • Leki rozszerzające oskrzela (bronchodilatatory):
    • β2-mimetyki (formoterol, salmeterol),
    • cholinolityki (tiotropium, ipratropium).
  • Glikokortykosteroidy wziewne – w przypadkach częstych zaostrzeń.
  • Mukolityki – poprawiają odkrztuszanie wydzieliny.
  • Leki przeciwzapalne i przeciwutleniające – ograniczają stan zapalny dróg oddechowych.

2. Leczenie wspomagające:

  • Rehabilitacja oddechowa – ćwiczenia poprawiające wydolność płuc.
  • Tlenoterapia domowa – dla pacjentów z przewlekłą hipoksemią.
  • Szczepienia ochronne – przeciw grypie i pneumokokom.
  • Edukacja pacjenta – nauka prawidłowej techniki inhalacji i rozpoznawania objawów zaostrzenia.

Najczęstsze choroby diagnozowane podczas wizyty pulmonologicznej

  • astma oskrzelowa (J45)
  • rozedma płuc (J43)
  • przewlekłe zapalenie oskrzeli (J42)
  • nawracające infekcje dróg oddechowych (J20–J22)
  • niewydolność oddechowa (J96)

Profilaktyka i styl życia przy POChP

  • całkowite zaprzestanie palenia papierosów,
  • unikanie dymu, kurzu i pyłów,
  • umiarkowana aktywność fizyczna,
  • utrzymywanie prawidłowej masy ciała,
  • regularne wizyty kontrolne u pulmonologa,
  • szczepienia ochronne i właściwe leczenie infekcji.

Przeczytaj również o artykułach dotyczących chorób płuc

FAQ – najczęstsze pytania pacjentów o POChP

Czy przewlekłą obturacyjna chorobę płuc można całkowicie wyleczyć?

Nie. To choroba przewlekła, ale odpowiednie leczenie pozwala znacząco poprawić komfort życia i spowolnić jej postęp.

Czy POChP dotyczy tylko palaczy?

Nie. Choroba może rozwinąć się także u osób narażonych na pyły, spaliny i zanieczyszczenia.

Jakie badania wykrywają POChP?

Podstawą jest spirometria, a dodatkowo RTG klatki piersiowej, gazometria i badania laboratoryjne.

Czy można uprawiać sport przy POChP?

Tak, pod kontrolą lekarza chorób płuc zaleca się ćwiczenia oddechowe i marszowe.

Kiedy zgłosić się do pulmonologa?

Jeśli kaszel utrzymuje się ponad 3 miesiące, występuje duszność przy wysiłku lub odkrztuszanie wydzieliny przez większość dni w roku.

barbara magdalena glogowska – ZnanyLekarz.pl