Czym jest żółtaczka noworodkowa?
Żółtaczka noworodkowa to stan, w którym skóra oraz białka oczu noworodka przybierają żółte zabarwienie. Wynika z podwyższonego poziomu bilirubiny – barwnika powstającego w procesie rozpadu czerwonych krwinek. U noworodków wątroba nie jest jeszcze w pełni dojrzała, dlatego nie zawsze potrafi wydalić bilirubinę z organizmu w odpowiednim tempie.
Zjawisko to jest bardzo częste – dotyczy nawet 60% dzieci donoszonych i ponad 80% wcześniaków. W większości przypadków żółtaczka jest fizjologiczna i ustępuje samoistnie, ale czasem przybiera formę patologiczną, wymagającą leczenia.
Żółtaczka noworodkowa powiązane choroby ICD-10:
- P59 – Żółtaczka noworodków niespowodowana hemolizą
- P58 – Żółtaczka noworodków spowodowana hemolizą
- P57 – Kernicterus (żółtaczka jąder podkorowych mózgu)
Przyczyny żółtaczki noworodkowej
Najczęstszą przyczyną jest żółtaczka fizjologiczna (P59), wynikająca z niedojrzałości wątroby. Zazwyczaj pojawia się w 2.–3. dobie życia i zanika do 7.–10. dnia.
Przyczyny patologiczne obejmują:
- konflikt serologiczny Rh lub ABO (P58)
- infekcje wrodzone: cytomegalia, toksoplazmoza, różyczka (P35–P39)
- wrodzona niedoczynność tarczycy (E03.0)
- zespół Gilberta (E80.4)
- odwodnienie lub zbyt mała ilość karmień
Objawy żółtaczki u noworodka
Najbardziej charakterystyczny objaw to żółte zabarwienie skóry i twardówek oczu. Kolor zwykle pojawia się najpierw na twarzy, a następnie schodzi na klatkę piersiową i kończyny.
Inne objawy:
- ospałość, apatia
- trudności w karmieniu, słabe ssanie
- płytkie oddechy lub bezdechy
- w ciężkich przypadkach: drżenia, sztywność karku, drgawki
Wysoki poziom bilirubiny może prowadzić do kernicterus (P57) – encefalopatii bilirubinowej, czyli uszkodzenia mózgu.
Żółtaczka noworodkowa – Diagnostyka i badania
Neonatolog ocenia stopień żółtaczki na podstawie badań krwi oraz obserwacji klinicznej.
Podstawowe badania:
- bilirubina całkowita i pośrednia
- morfologia, hematokryt, retikulocyty
- test Coombsa – potwierdza hemolizę
- enzymy wątrobowe (ALT, AST, ALP, GGT)
- USG jamy brzusznej – ocena dróg żółciowych
Wyniki alarmujące:
- bilirubina całkowita >15 mg/dl (257 µmol/l)
- szybki przyrost bilirubiny >0,2 mg/dl/h
- utrzymująca się żółtaczka >14 dni
- objawy neurologiczne (senność, drgawki)
Leczenie żółtaczki noworodkowej
Leczenie zależy od poziomu bilirubiny i przyczyny. Najczęściej stosowana jest fototerapia (Z51.2) – ekspozycja skóry dziecka na światło niebieskie LED, które przekształca bilirubinę w formę łatwiej wydalaną z organizmu.
Metody leczenia:
- fototerapia
- częste karmienie piersią
- nawadnianie doustne lub dożylne
- transfuzja wymienna w ciężkich przypadkach (99.04)
- leczenie przyczynowe (np. antybiotykoterapia w infekcjach)
Leczenie prowadzone jest pod nadzorem neonatologa, który monitoruje poziom bilirubiny i decyduje o czasie trwania terapii.
Rola neonatologa w diagnostyce i terapii
Neonatolog to specjalista zajmujący się zdrowiem noworodków. Oceni stopień zażółcenia skóry, zleci badania, a w razie potrzeby włączy leczenie lub skieruje do szpitala.
Podczas wizyty neonatolog wykonuje:
- badanie fizykalne noworodka
- ocenę odcienia skóry i błon śluzowych
- analizę wyników bilirubiny
- ocenę sposobu karmienia i przyrostu masy ciała
Najczęstsze choroby diagnozowane przez neonatologa
- Żółtaczka fizjologiczna (P59)
- Żółtaczka hemolityczna (P58)
- Kernicterus (P57)
- Infekcje wrodzone (P35–P39)
- Wrodzona niedoczynność tarczycy (E03.0)
- Zespół Gilberta (E80.4)
Powikłania żółtaczki noworodkowej
Nieleczona żółtaczka może prowadzić do trwałych uszkodzeń ośrodkowego układu nerwowego. Najcięższym powikłaniem jest kernicterus (P57) – odkładanie bilirubiny w strukturach mózgu.
Możliwe skutki:
- upośledzenie słuchu
- zaburzenia ruchowe i napięcia mięśniowego
- uszkodzenia neurologiczne
- trwałe problemy rozwojowe
Kiedy zgłosić się do lekarza?
Wizyty u neonatologa wymagają sytuacje, gdy:
- żółtaczka pojawia się w pierwszej dobie życia
- dziecko jest apatyczne lub nie chce ssać
- żółtaczka utrzymuje się dłużej niż 10 dni
- skóra i oczy dziecka stają się bardziej żółte
- występują objawy neurologiczne
Jak zapobiegać żółtaczce noworodkowej?
Nie można jej całkowicie uniknąć, ale można ograniczyć ryzyko:
- częste karmienie noworodka (co 2–3 godziny)
- kontrola masy ciała i nawodnienia
- obserwacja koloru skóry i oczu
- regularne wizyty u neonatologa
Przeczytaj również
- Neonatolog – kiedy warto się zgłosić?
- Wady wrodzone u noworodków – diagnostyka i leczenie
- Problemy z karmieniem piersią – dlaczego karmienie piersią bywa trudne?
- USG przezciemiączkowe – neurosonografia mózgu u niemowląt i wcześniaków
- USG bioderek niemowląt – kiedy warto wykonać?
- Dlaczego warto skonsultować noworodka z neonatologiem – objawy, które powinny zaniepokoić rodziców
Żółtaczka noworodkowa FAQ – najczęstsze pytania rodziców
Czy żółtaczka noworodkowa jest groźna?
Fizjologiczna – nie. Patologiczna może prowadzić do kernicterus (P57) i wymaga leczenia.
Jak długo trwa żółtaczka?
U dzieci donoszonych – 7–10 dni, u wcześniaków nawet 3 tygodnie.
Czy żółtaczka wymaga leczenia?
Tak, jeśli poziom bilirubiny przekracza normy. Leczenie prowadzi neonatolog.
Czy można karmić piersią podczas żółtaczki?
Tak. Karmienie wspomaga wydalanie bilirubiny.
Jakie badania kontrolne wykonuje się po leczeniu?
Poziom bilirubiny, morfologię, enzymy wątrobowe, USG jamy brzusznej.
Kody ICD-10 związane z żółtaczką noworodkową i jej powikłaniami
| Jednostka chorobowa | Kod ICD-10 | Opis |
|---|---|---|
| Żółtaczka noworodków niespowodowana hemolizą | P59 | Najczęstsza postać fizjologiczna |
| Żółtaczka noworodków spowodowana hemolizą | P58 | Wynik konfliktu serologicznego |
| Kernicterus (żółtaczka jąder podkorowych) | P57 | Encefalopatia bilirubinowa |
| Inne zaburzenia przemiany bilirubiny | P74.3 | Metaboliczne przyczyny żółtaczki |
| Infekcje wrodzone | P35–P39 | CMV, różyczka, toksoplazmoza |
| Wrodzona niedoczynność tarczycy | E03.0 | Zaburzenie hormonalne zwiększające bilirubinę |
| Zespół Gilberta | E80.4 | Wrodzona łagodna hiperbilirubinemia |