Dychawica oskrzelowa (J45)

Co to jest dychawica oskrzelowa (astma oskrzelowa)?

Dychawica oskrzelowa (kod ICD-10: J45) to przewlekła, zapalna choroba dróg oddechowych, charakteryzująca się nadreaktywnością oskrzeli, skurczem dróg oddechowych i zmiennym ograniczeniem przepływu powietrza.
Astma oskrzelowa może mieć postać alergiczną (J45.0), niealergiczną (J45.1), mieszaną (J45.8) lub nieokreśloną (J45.9).

Mechanizm polega na zapaleniu błony śluzowej oskrzeli, nadprodukcji śluzu, obrzęku i skurczu mięśni gładkich oskrzeli, co prowadzi do zwężenia dróg oddechowych i utrudnionego przepływu powietrza.

Dlaczego warto zgłosić się do pulmonologa – objawy i wskazania

Typowe objawy dychawicy oskrzelowej

Duszność, trudności z oddychaniem, uczucie ściskania w klatce piersiowej.
Świszczący oddech przy wydechu.
Kaszel, często nasilający się nocą lub nad ranem, albo po wysiłku fizycznym.
Utrudnione odkrztuszanie plwociny, uczucie zatkania dróg oddechowych.
Objawy nasilane przez czynniki wyzwalające: alergeny (kurz, pyłki, sierść), zanieczyszczenia powietrza, wysiłek, zimne powietrze, infekcje układu oddechowego.

Objawy i przebieg kliniczny dychawicy oskrzelowej (J45)

Objawy dzienne

– duszność wysiłkowa
– świszczący oddech
– kaszel suchy lub z gęstą plwociną
– ucisk w klatce piersiowej
Objawy pojawiają się napadowo, zmienne w czasie, zależne od ekspozycji na czynniki drażniące.

Objawy nocne

– nagłe przebudzenia z dusznością
– poranny kaszel i świsty
Mechanizm: nocna hiperreaktywność dróg oddechowych i zwiększona produkcja śluzu.

Astma wysiłkowa

Napady po intensywnym oddychaniu zimnym lub suchym powietrzem.
Diagnostyka: spadek FEV₁ ≥10% po wysiłku.

Czynniki wyzwalające

– alergeny wziewne (roztocza, pyłki, sierść)
– infekcje wirusowe
– wysiłek, zimne powietrze
– dym papierosowy, smog
– substancje chemiczne, zapachy
Eliminacja ekspozycji wprost poprawia kontrolę objawów.

Dychawica oskrzelowa – Typy i klasyfikacja

J45.0 — astma oskrzelowa głównie alergiczna (atopowa)
J45.1 — astma oskrzelowa niealergiczna (wewnątrzpochodna)
J45.8 — astma mieszana (częściowo alergiczna, częściowo niealergiczna)
J45.9 — astma oskrzelowa nieokreślona (późny początek, niejasna etiologia)

Diagnostyka – jakie badania wykonuje pulmonolog prywatnie?

Badania czynnościowe płuc (spirometria + test po bronchodilatatorze)

Podstawowym testem jest Spirometria: ocena objętości i przepływu powietrza (np. FEV₁, FVC, FEV₁/FVC).
Jeśli spirometria wykaże obturację, wykonuje się test odwracalności — Bronchodilator reversibility test (BDR): po podaniu leku rozszerzającego oskrzela powtarza się spirometrię. Wzrost FEV₁ ≥ 12% i ≥ 200 ml w porównaniu z wartością wyjściową wskazuje na odwracalność obturacji.
Nowe zalecenia (2022) European Respiratory Society / American Thoracic Society (ERS/ATS) dopuszczają jako dodatni BDR wzrost >10% w stosunku do wartości przewidywanej.

Badania zapalne i biomarkery

FeNO — pomiar frakcyjnego tlenku azotu w wydychanym powietrzu, marker stanu zapalnego oskrzeli. FeNO ≥ 40 ppb u dorosłych (czasem próg 50 ppb) wskazuje na eozynofilowe zapalenie oskrzeli.
Morfologia krwi z liczbą eozynofilów — podwyższona liczba eozynofilów może potwierdzać zapalny charakter astmy.
W razie wątpliwości: Bronchial challenge test — inhalacja metacholiny lub histaminy, by ocenić nadreaktywność oskrzeli, z pomiarem spirometrycznym po ekspozycji.

Kiedy wyniki powinny niepokoić – alarmujące sygnały

Wyraźnie obniżone FEV₁ i FEV₁/FVC wskazujące na istotną obturację — szczególnie jeśli objawy utrzymują się mimo leczenia.
Brak odwracalności obturacji po bronchodilatatorze — może sugerować inne schorzenia dróg oddechowych (np. POChP, ACO).
Wysokie wartości FeNO pomimo leczenia — może wskazywać na aktywne zapalenie dróg oddechowych wymagające zmiany terapii.

Nasilające się objawy: stałe duszności, częste zaostrzenia, nocny kaszel, ograniczenie aktywności — wskazują na źle kontrolowaną astmę i konieczność pilnej konsultacji z pulmonologiem.

Dychawica oskrzelowa – Alarmujące wyniki i sygnały kliniczne

Niekorzystne parametry spirometryczne

– obniżone FEV₁
– relacja FEV₁/FVC poniżej normy
– brak odwracalności obturacji po leku rozszerzającym oskrzela

Markery zapalne

– podwyższony poziom FeNO
– eozynofilia w morfologii krwi

Częstość zaostrzeń

≥2 zaostrzenia w roku oznaczają brak kontroli i ryzyko trwałego pogorszenia funkcji płuc.

Dychawica oskrzelowa – Diagnostyka pulmonologiczna J45

Spirometria z testem bronchodilatacyjnym (z próbą rozkurczową)

Kluczowe badanie oceniające obturację i jej odwracalność.

Badania zapalne

– FeNO dla dróg oddechowych eozynofilowych
– morfologia z rozmazem (eozynofile)

Testy prowokacyjne i obrazy

– metacholina lub histamina przy niejednoznacznych wynikach
– RTG klatki piersiowej gdy podejrzenie powikłań lub innych chorób

Leczenie dychawicy oskrzelowej

Podstawą leczenia są leki rozszerzające oskrzela (np. β₂-agonisty krótkodziałające i długodziałające) oraz leki przeciwzapalne — najczęściej inhalacyjne glikokortykosteroidy.
Leczenie dostosowuje się do nasilenia objawów i częstości zaostrzeń; celem jest kontrola astmy, minimalizacja objawów i rzadkie ataki.
W przypadkach astmy alergicznej (np. IgE-zależnej, J45.0), możliwe są terapie ukierunkowane na immunologiczny mechanizm — np. leczenie biologiczne (dla ciężkich postaci).
Edukacja pacjenta: unikanie czynników wyzwalających (alergenów, dymu tytoniowego, zanieczyszczeń), prawidłowa technika inhalacji, regularne kontrole.

Najczęstsze choroby diagnozowane przy wizycie u pulmonologa

Astma oskrzelowa (różne postaci: alergiczna, niealergiczna, mieszana) — kod J45.
Egzacerbacje astmy, stany zaostrzenia, częste infekcje dróg oddechowych
Różnicowanie z Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) lub zespołem nakładania astmy i POChP (ACO) w przypadku nieodwracalnych zmian obturacyjnych.
W rzadkich przypadkach: astma zawodowa, astma późnego początku, astma mieszanego pochodzenia.

Dychawica oskrzelowa – Badania kontrolne i monitorowanie

Kontrola czynności płuc

Regularne spirometrie – ocena stabilności FEV₁ i skuteczności terapii.

Samokontrola PEF

Codzienny pomiar pozwala wykryć spadek drożności przed wystąpieniem objawów.

Ocena kontroli objawów

Kwestionariusze ACT/ACQ, zapisy zaostrzeń i konieczności leczenia doraźnego.

Postępowanie niefarmakologiczne i styl życia

Ograniczenie ekspozycji

Brak kontaktu z dymem, alergenami, aerozolami drażniącymi.

Rehabilitacja oddechowa

Trening mięśni oddechowych → poprawa wydolności wentylacyjnej.

Profilaktyka infekcji

Szczepienia sezonowe, higiena dróg oddechowych, leczenie chorób współistniejących

Dychawica oskrzelowa – Pulmonolog | Lekarz Chorób Płuc

lek. Barbara Głogowska – Pulmonolog, Alergolog

barbara magdalena glogowska – ZnanyLekarz.pl

📍 Centrum Medyczne Medici
ul. Henryka Sienkiewicza 43, Radzionków
📞 Telefon: +48 609 318 801
📧 E-mail: kontakt@medici-radzionkow.pl
🌐 www.medici-radzionkow.pl

Przeczytaj też:

FAQ – dychawica oskrzelowa J45

Czy J45 to dokładnie astma oskrzelowa?
Tak. Kod J45 oznacza przewlekłą dychawicę oskrzelową. Wynika to z ICD-10, gdzie J45 klasyfikuje astmę jako chorobę zapalną dróg oddechowych.

Czy dychawica oskrzelowa J45 może prowadzić do trwałego uszkodzenia płuc?
Tak. Przy braku leczenia dochodzi do przebudowy ścian oskrzeli (remodelling), spadku FEV₁ i postępującej niewydolności oddechowej.

Czy choroba pod kodem J45 daje podstawy do świadczeń ZUS?
Może. Prawo do renty lub stopnia niepełnosprawności zależy od ciężkości, częstości zaostrzeń, konieczności leczenia i ograniczeń w codziennym funkcjonowaniu.

Jak rozróżnić astmę związaną z alergią od postaci wewnątrzpochodnej?
Alergiczna: obecny IgE-zależny mechanizm, dodatnie testy alergiczne.
Nieelergiczna: brak alergii, dominują czynniki infekcyjne, drażniące.

Co oznacza mieszana dychawica oskrzelowa?
Występują jednocześnie cechy astmy alergicznej i niealergicznej. Kod ICD-10: J45.8.

Czy istnieją leki „ostatniej linii” na ciężką astmę?
Tak. Terapie biologiczne ukierunkowane na IgE lub eozynofile stosowane są przy nieskuteczności standardowego leczenia wziewnego.

Czy napady duszności mogą wystąpić tylko w nocy?
Tak. Nocna hiperreaktywność oskrzeli jest typowa dla źle kontrolowanej astmy i wymaga korekty leczenia.

Czy bóle w klatce piersiowej w astmie to objaw groźny?
Tak. Ból wskazuje na ciężką obturację, zwiększony wysiłek oddechowy i możliwość rozwijającego się zaostrzenia — wymaga pilnej oceny pulmonologa.

Jak długo można żyć chorując na astmę?
Przy dobrej kontroli choroby — długość życia zbliżona do populacji ogólnej.
Bez leczenia — skrócenie życia z powodu niewydolności oddechowej i powikłań.

Które wyniki badań najczęściej świadczą o złej kontroli?
Obniżone FEV₁ i FEV₁/FVC oraz utrzymujący się wzrost markerów zapalenia (FeNO, eozynofile).

Dychawica oskrzelowa

Czy kofeina ma wpływ na drożność dróg oddechowych?
Tak. Kofeina jest słabym antagonistą receptorów adenozynowych i może minimalnie rozszerzać oskrzela. Nie zastępuje leczenia.

Jakie warunki w sypialni poprawiają oddychanie u chorego na J45?
Chłodne, czyste, bez alergenów (brak dywanów, roztoczy; wietrzenie; brak dymu). Pozycja półsiedząca zmniejsza nocne duszności.

Czy wysoka temperatura powietrza zaostrza objawy?
U wielu chorych tak — wysoka temperatura i zanieczyszczenia zwiększają skurcz oskrzeli.

Czy sport jest przeciwwskazany?
Nie. Aktywność poprawia wydolność oddechową. Napady wysiłkowe należy zabezpieczać leczeniem wziewnym zgodnym z zaleceniami.

Czy dieta może wspierać leczenie astmy?
Tak. Zaleca się redukcję masy ciała przy otyłości, ograniczenie konserwantów, oraz odpowiednią podaż antyoksydantów i witaminy D.

Czy dychawica oskrzelowa bywa mylona z chorobami serca?
Tak. Duszność i świszczący oddech mogą wystąpić także w niewydolności serca (tzw. „astma sercowa”), dlatego konieczna jest diagnostyka różnicowa.

Czy oznaczenie kodu J45 w dokumentacji jest obowiązkowe?
Tak. W Polsce kod ICD-10 identyfikuje jednostkę chorobową w dokumentacji i rozliczeniach świadczeń.

Czy dzieci mogą „wyrosnąć” z astmy?
Objawy mogą ulec wyciszeniu, ale predyspozycja zapalna oskrzeli pozostaje. Ryzyko nawrotu w życiu dorosłym jest istotne.

Czy całkowite wyleczenie astmy jest możliwe?
Nie. Możliwe jest trwałe uzyskanie pełnej kontroli objawów, ale choroba ma charakter przewlekły.

Czy można uzyskać orzeczenie o niepełnosprawności przy astmie?
Tak — przy znacznych ograniczeniach funkcjonalnych i ciężkim przebiegu.

Jakie największe zagrożenie stanowi astma niekontrolowana?
Status asthmaticus — ostra, ciężka obturacja nieodpowiadająca na leczenie, z ryzykiem zatrzymania oddechu.

Gdzie szukać pomocy przy astmie oskrzelowej?

W Centrum Medycznym Medici przyjmuje i konsultuje pulmonolog i pomaga pacjentom z Radzionkowa, Bytomia, Piekar Śląskich, Rudy Śląskiej, Tarnowskich Gór, Zabrza, Katowic czy Częstochowy.

Dychawica oskrzelowa (J45) – co to jest, objawy, diagnostyka, leczenie