HE4 – co oznacza ten marker i kiedy warto go zbadać?

HE4 (Human Epididymis Protein 4) badanie to oznaczenie markera nowotworowego z krwi, stosowane głównie w diagnostyce raka jajnika oraz raka endometrium. Marker pomaga ocenić ryzyko złośliwego charakteru zmian w obrębie jajników czy macicy oraz wspiera lekarzy w monitorowaniu leczenia onkologicznego.

HE4 jest szczególnie użyteczny, gdy w badaniu USG miednicy wykryto nieprawidłową zmianę – np. guz czy torbiel. Marker nowotworowy nie służy do badań przesiewowych u zdrowych osób, ale bywa zlecany wtedy, gdy obecne są objawy sugerujące problemy ginekologiczne lub wyniki obrazowe wzbudzają podejrzenie.

Objawy, przy których warto wykonać badanie poziomu HE4

Jeżeli występują poniższe symptomy, lekarz może rozważyć oznaczenie HE4:

• bóle podbrzusza lub miednicy
• uczucie pełności, przewlekłe wzdęcia, powiększenie obwodu brzucha
• krwawienia po menopauzie lub inne zaburzenia miesiączkowania
• częste oddawanie moczu lub uczucie parcia
• utrata masy ciała, osłabienie, pogorszenie apetytu
• wykrycie guza jajnika lub endometrium w USG

Objawy te mogą występować w chorobach nowotworowych, ale także w zmianach łagodnych – dlatego tak ważna jest dalsza diagnostyka.

Normy HE4 – prawidłowe wartości

Wartości referencyjne mogą nieznacznie różnić się między laboratoriami, ale przyjmuje się:

• kobiety przed menopauzą: ok. ≤ 73 pmol/l
• kobiety po menopauzie: ok. ≤ 93 pmol/l
• ogólna orientacyjna górna granica normy: ok. 85 pmol/l

Interpretacja zawsze musi być wykonana przez lekarza – wynik nie jest samodzielnym narzędziem diagnostycznym.

Podwyższony HE4 – co to oznacza?

Zwiększony poziom może świadczyć o:

• raku jajnika (C56)
• raku endometrium (C54)
• niekiedy o łagodnych zmianach jajników
• chorobie nerek – niewydolność może fałszywie podwyższać wynik

Szczególnie niepokojący jest wynik znacznie przekraczający normę lub narastanie stężenia w kolejnych badaniach kontrolnych.

W takiej sytuacji konieczne jest wykonanie dalszej diagnostyki:

• USG przezpochwowe/ trasnwaginalne (TV)
• rezonans MR lub tomografia TK
• marker CA125 oraz ocena w algorytmie ROMA
• badanie czynności nerek (kreatynina, eGFR)
• histopatologia (biopsja), jeśli zmiana budzi podejrzenie

Zalecenie przy podwyższonym wyniku HE4

Każdy podwyższony lub narastający wynik HE4 wymaga: pilnej konsultacji ginekologiczno-onkologicznej.

Tylko specjalista może ustalić dalszy plan postępowania, ocenić ryzyko choroby nowotworowej oraz wdrożyć odpowiednie leczenie.

HE4 a leczenie

Jeśli zostanie rozpoznany rak jajnika lub endometrium, leczenie może obejmować:

• operację chirurgiczną (często podstawowa metoda)
• chemioterapię
• radioterapię (częściej w raku endometrium)
• systematyczne monitorowanie poziomu HE4 w trakcie i po leczeniu

Zmniejszanie się stężenia HE4 po terapii zazwyczaj wskazuje na dobrą odpowiedź na leczenie, a ponowny wzrost może oznaczać nawrót choroby.

Najważniejsze informacje

• HE4 to marker nowotworowy przydatny w diagnostyce raka jajnika i endometrium.
• Objawy takie jak bóle miednicy, wzdęcia, krwawienia po menopauzie lub guz jajnika wymagają konsultacji i często badania HE4.
• Normy różnią się zależnie od menopauzy – zwykle do 73 lub 93 pmol/l.
• Podwyższony wynik nie oznacza automatycznie raka, ale wymaga dalszych badań.

Każdy nieprawidłowy wynik HE4 powinien prowadzić do konsultacji ginekologiczno-onkologicznej.

Nasi specjaliści Ginekologi Onkologicznej

📍 Centrum Medyczne Medici
ul. Henryka Sienkiewicza 43, Radzionków
📞 Telefon: +48 609 318 801
📧 E-mail: kontakt@medici-radzionkow.pl
🌐 www.medici-radzionkow.pl

Przemysław Chimiczewski – ZnanyLekarz.pl

Przeczytaj również

Źródła naukowe

  • Human Epididymis Protein 4 (HE4) Reference Limits in Polish Population of Healthy Women, Pregnant Women, and Women with Benign Ovarian Tumors. PMC
  • Utility Serum Marker HE4 for the Differential Diagnosis Between Endometriosis and Adnexal Malignancy. international-journal-of-gynecological-cancer.com

FAQ – najczęściej zadawane pytania dotyczące HE4

P: Co to jest HE4?
O: HE4 (Human Epididymis Protein 4) to białko wydzielane przez nabłonek, które można oznaczyć w surowicy krwi i które bywa wykorzystywane jako marker nowotworowy, zwłaszcza w ginekologii – onkologii.

P: Co to jest badanie HE4?
O: Badanie HE4 polega na oznaczeniu stężenia białka HE4 w surowicy krwi, w celu wsparcia diagnostyki zmian jajników, macicy i/lub monitorowania leczenia onkologicznego.

P: Czy HE4 jest markerem nowotworowym?
O: Tak – HE4 uznaje się za jeden z markerów nowotworowych (tumor marker) stosowanych w diagnostyce raka jajnika („epitelialnego”) oraz raka endometrium.

P: Ile powinno wynosić HE4? / Ile powinien wynosić HE4?
O: Wartości orientacyjne: u kobiet przed menopauzą ~ ≤ 73 pmol/l; po menopauzie ~ ≤ 93 pmol/l; ogólna górna granica ~ 85 pmol/l.

P: Jaki wynik HE4 wskazuje na raka jajnika?
O: Nie ma jednego „wyłącznego progu”, który potwierdza raka. Wynik znacznie powyżej normy HE4 i/lub wynik narastający może sugerować zwiększone ryzyko raka jajnika (ICD-10: C56).

P: Jaki wynik HE4 świadczy o raku?
O: Nie można jednoznacznie stwierdzić „ten wynik = rak”. Wysoki poziom HE4 zwiększa prawdopodobieństwo zmian złośliwych, ale konieczna jest ocena kliniczna, obrazowa i histopatologiczna.

P: HE4 lekko podwyższone – co to oznacza?
O: Lekkie podwyższenie HE4 może być spowodowane zarówno zmianą łagodną, jak i czynnikiem zakłócającym (np. niewydolność nerek). Nie oznacza automatycznie nowotworu, ale wymaga dalszej oceny.

P: HE4 + ROMA – co to znaczy?
O: ROMA (Risk of Ovarian Malignancy Algorithm) to algorytm łączący HE4, CA-125 i status menopauzy w celu oszacowania ryzyka złośliwości zmiany w obrębie przydatków.

P: Podwyższone HE4 – przyczyny?
O: Przyczyny mogą obejmować: nowotwór jajnika, nowotwór endometrium, zmiany łagodne w obrębie jajnika, niewydolność nerek, menopauza, palenie papierosów, masa w miednicy.

Pytania odnośnie markerów nowotworowych

P: Czy podwyższone HE4 zawsze oznacza raka?
O: Nie. Podwyższony HE4 nie jest jednoznacznym dowodem nowotworu. Wynik należy interpretować z uwzględnieniem badań obrazowych, innych markerów oraz konsultacji specjalistycznej.

P: Czy do badania trzeba być na czczo?
O: W źródłach dostępnych nie ma jednolitego zalecenia, że badanie musi być wykonane na czczo. Zaleca się konsultację ze wskazującym lekarzem i zwrócenie uwagi na instrukcje laboratorium.

P: Ile powinny wynosić markery nowotworowe?
O: Wartości referencyjne zależą od konkretnego markera, laboratorium i kontekstu klinicznego. Dla markeru nowtowrowego orientacyjnie ~ ≤ 73-93 pmol/l (zależnie od menopauzy).

P: Jak interpretować wynik badanie? / Jak czytać wyniki?
O: Wynik należy odnieść do normy laboratorium, uwzględnić status menopauzy, funkcję nerek oraz obrazy badań ginekologicznych. Wynik w normie nie wyklucza choroby; wynik powyżej normy wymaga diagnostyki u specjalisty.

P: Jakie są wczesne objawy raka jajnika?
O: Mogą to być: wzdęcia, zwiększenie obwodu brzucha, uczucie pełności, bóle miednicy/podbrzusza, częste parcia, utrata apetytu lub masy ciała. Te objawy są niespecyficzne, dlatego konieczna jest ocena lekarska.

P: Co oznacza 4-stadium raka jajnika?
O: 4-stadium w klasyfikacji FIGO oznacza rozległe przerzuty odległe poza jamę brzuszną lub do wątroby/otrzewnej w formie płynnej; rokowanie zwykle gorsze i leczenie bardziej złożone.