Łagodny przerost prostaty – dlaczego prostata się powiększa?
BPH, czyli łagodny przerost prostaty, to najczęstsze schorzenie urologiczne u mężczyzn po 50. roku życia. Powiększenie gruczołu krokowego w 2024 r. zostało stwierdzone u prawie 1,8 tys. mężczyzn w Polsce. BPH dotyczy problemów w oddawaniem moczu, znacznie wpływając na pogorszenie komfortu życia.
Z poniższego artykułu dowiesz się, czym jest BPH, jak wygląda diagnoza i leczenie oraz jakie objawy wymagają zwrócenia się po pomoc lekarską.
Czym jest prostata?
Prostata to gruczoł w męskim układzie rozrodczym. Znajduje się tuż pod pęcherzem moczowym, otaczając cewkę moczową. Produkuje płyn, który jest częścią nasienia.
Prawidłowy gruczoł krokowy ma objętość od 15 do 25 ml, a jego wymiary to ok.:
- szerokość: 3-4 cm
- wysokość: 2,5-3,5 cm
- długość: 2,5-4,5 cm
Objętość powyżej 30 ml może sugerować BPH i wymaga dalszej diagnostyki.
Czym jest łagodny przerost prostaty?
Łagodny przerost prostaty, znany jest również jako łagodny rozrost gruczołu krokowego. Dochodzi w nim do powiększenia gruczołu krokowego (prostaty), który otacza cewkę moczową, co prowadzi do zwężenia cewki moczowej i utrudnienia w oddawaniu moczu. To nie jest rak i zwykle nie stanowi poważnego zagrożenia dla zdrowia.
Przyczyna przerostu prostaty nie jest znana, jednak uważa się, że ma związek ze zmianami hormonalnymi, zwłaszcza z produkcją testosteronu. Zmiany dotyczą prawie wszystkich mężczyzn, zazwyczaj po 50. roku życia.
Ryzyko wystąpienia BPH jest większe, jeśli:
- Masz 40 lat lub więcej – ryzyko wystąpienia BPH wzrasta z wiekiem,
- Masz w rodzinie osoby, u których wystąpił przerost prostaty,
- Cierpisz na otyłość,
- Występują choroby serca i problemy z krążeniem,
- Chorujesz na cukrzycę typu 2.,
- Występują zaburzenia erekcji,
- Nie podejmujesz wystarczającej aktywności fizycznej.
Każdy mężczyzna po 50. roku życia powinien profilaktycznie zbadać ryzyko wystąpienia przerostu prostaty.
Objawy wskazujące na przerost prostaty
Niepokojące objawy, które mogą wskazywać na przerost stercza BPH, to:
- częste oddawanie moczu (także w nocy)
- konieczność natychmiastowego oddania moczu
- trudności z rozpoczęciem mikcji
- słaby lub przerywany strumień moczu
- uczucie niecałkowitego opróżnienia pęcherza
- zatrzymanie moczu
Początkowo objawy są niewielkie, jednak z czasem często się nasilają.
Ból prostaty – czy to BPH?
Ból w okolicy krocza, podbrzusza, odbytu lub przy ejakulacji nie jest typowy dla BPH. Każdy ból prostaty wymaga pilnej konsultacji urologicznej, ponieważ może wskazywać na zapalenie prostaty, zwapnienia w gruczole krokowym lub raka prostaty.
Diagnostyka i badania
Aby stwierdzić, czy występujące objawy dotyczą przerostu gruczołu krokowego, urolog przeprowadzi szczegółowy wywiad, badanie fizykalne (także per rectum, czyli przez odbytnicę) oraz dokona oceny wg skali objawów IPSS – kwestionariusza objawów mikcyjnych.
Dodatkowo urolog może wykonać:
USG prostaty przez powłoki brzuszne
Nieinwazyjne badanie ultrasonograficzne wykonywane przez brzuch, pozwala ocenić wielkość (objętość) prostaty oraz ilość moczu zalegającego w pęcherzu po mikcji.
TRUS (USG transrektalne)
Badanie USG wykonywane przez odbytnicę, daje dokładniejszy obraz struktury prostaty, umożliwia ocenę jej stref oraz wykrycie zmian ogniskowych.
Badanie moczu i posiew
Służy do wykrycia lub wykluczenia zakażenia układu moczowego oraz identyfikacji ewentualnych bakterii.
PSA (antygen swoisty dla prostaty)
Badanie krwi oceniające stężenie PSA, które może wzrastać m.in. w łagodnym rozroście prostaty, zapaleniu lub nowotworze; norma zależy od wieku (u mężczyzn <60 r.ż. zwykle <2,5 ng/ml).
Uroflowmetria
Nieinwazyjne badanie polegające na oddaniu moczu do specjalnego urządzenia, które mierzy szybkość i objętość przepływu moczu, pomagając ocenić stopień przeszkody podpęcherzowej.
Jak leczy się łagodny rozrost prostaty?
Zmiany stylu życia
Gdy dolegliwości nie są nasilone, modyfikacja nawyków może przynieść wystarczającą ulgę. Zaleca się:
- Eliminację używek: Rezygnacja z palenia tytoniu i ograniczenie kofeiny, ponieważ substancje te podrażniają pęcherz.
- Kontrolę płynów: Ograniczenie picia napojów przed snem oraz ważnymi wyjściami (kino, spotkania).
- Technikę podwójnej mikcji: Oddanie moczu dwukrotnie w odstępie kilku minut, aby dokładniej opróżnić pęcherz.
- Regularne kontrole: Wizyta lekarska minimum raz w roku.
Leczenie farmakologiczne
Leki wdraża się, gdy objawy są dokuczliwe. Dzielą się na dwie główne grupy:
- Alfa-blokery (np. tamsulozyna, doksazosyna): Ich celem jest rozluźnienie mięśni dróg moczowych. Pierwsza poprawa następuje po kilku dniach, a pełny efekt po ok. 4–6 tygodniach.
- Inhibitory 5 alfa-reduktazy (np. finasteryd): Ich celem jest zmniejszenie objętości prostaty. Na efekt (zmniejszenie gruczołu i objawów) trzeba czekać ok. 6 miesięcy.
Ważne: Nie należy na własną rękę zamieniać leków przepisanych przez lekarza na reklamowane preparaty roślinne, ponieważ brak jest mocnych dowodów naukowych na ich skuteczność.
Zabieg jest konieczny, gdy leki nie działają, objawy są bardzo uciążliwe lub pojawiają się powikłania (kamica pęcherza, nawracający krwiomocz lub infekcje).
Cel zabiegu: Usunięcie nadmiaru tkanki (części centralnej prostaty), aby poszerzyć kanał i przywrócić swobodny odpływ moczu.
Metody: Tkankę można wyciąć, zniszczyć lub uciskać. Wybór techniki zależy od doświadczenia lekarza oraz anatomii pacjenta (wielkość prostaty).
Diagnostyka przed zabiegiem: Konieczne jest wykonanie badań obrazowych (USG, tomografia lub rezonans) oraz wziernikowania pęcherza (cystoskopia).
Najczęściej stosowane techniki chirurgiczne w celu usunięcia tkanek gruczołu krokowego zaciskających cewkę moczową to:
- TURP (przezcewkowa resekcja prostaty) – złoty standard
- HoLEP (enukleacja laserowa)
- Rezūm, Urolift, embolizacja tętnic prostaty – nowoczesne alternatywy
Czy można całkowicie wyleczyć łagodny przerost prostaty?
Rozrostu gruczołu krokowego nie da się całkowicie wyleczyć, jednak można znacząco zmniejszyć objawy. W tym celu, należy stosować leki zgodnie z zaleceniami lekarza. Bardzo ważne jest, aby nie przerywać ich stosowania po wystąpieniu poprawy oraz zgłaszać się na ustalone badania kontrolne.
W przypadku zabiegu operacyjnego, strumień moczu staje się znacznie silniejszy, jednak dolegliwości związane z częstym i naglącym parciem ustępują dopiero stopniowo. Ponieważ gruczoł krokowy stale się powiększa, u około 10% pacjentów w ciągu 5 lat od pierwszej operacji konieczne jest przeprowadzenie kolejnego zabiegu.
Z kim współpracuje urolog w leczeniu chorób prostaty?
Urolog w leczeniu chorób prostaty często współpracuje z innymi specjalistami. Z kardiologiem konsultuje pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi, zwłaszcza przed włączeniem lub modyfikacją leczenia farmakologicznego, takiego jak alfa-adrenolityki, które mogą wpływać na ciśnienie tętnicze i pracę serca. Z seksuologiem urolog współdziała u pacjentów z zaburzeniami erekcji, ejakulacji lub obniżeniem jakości życia seksualnego, zarówno jako następstwem łagodnego rozrostu prostaty (BPH), jak i jego leczenia, w tym także w kontekście psychicznych i emocjonalnych skutków choroby.
Kiedy iść do urologa?
- po 40. roku życia na badanie przesiewowe prostaty
- przy problemach z oddawaniem moczu
- przy bólu krocza, ejakulacji, krwiomoczu
- gdy PSA jest podwyższone
Należy pamiętać, że nagłe całkowite zatrzymanie moczu wymaga pilnego leczenia – udaj się do najbliższego szpitalnego oddziału ratunkowego (SOR)
Jak się przygotować do wizyty urologicznej?
- nie oddawaj moczu na 1-2 godziny przed wizytą,
- zabierz wyniki badań (PSA, USG, badanie ogólne moczu),
- przygotuj listę objawów i ewentualne pytania.
Nieleczony rozrost prostaty BPH może prowadzić do powikłań takich jak zakażenia dróg moczowych, kamica pęcherza czy niewydolność nerek.
Profilaktyka
Nie ma sprawdzonego sposobu, który pozwoliłby zapobiec przerostowi gruczołu krokowego. Najważniejszą częścią profilaktyki jest zwracanie uwagi na symptomy i regularne wizyty u urologa. Ważna jest dieta, unikanie palenia papierosów i alkoholu oraz regularny wysiłek fizyczny.
Skorzystaj z opieki specjalistów
Nasi specjaliści urolodzy:
W leczeniu nadciśnienia często konieczne jest interdyscyplinarne podejście. W Centrum Medycznym Medici, poza urologiem, opiekę nad pacjentem prowadzą:
- Lek. Katarzyna Łagodzińska – Kardiolog
- Mgr Kaja Mierzwińska – Psycholog, Seksuolog
Im wcześniej rozpoczniesz diagnostykę i leczenie, tym lepsze rokowania i mniejsze ryzyko powikłań.
Kontakt
📍 Centrum Medyczne Medici
ul. Henryka Sienkiewicza 43, Radzionków
📞 Telefon: +48 609 318 801
📧 E-mail: kontakt@medici-radzionkow.pl
🌐 www.medici-radzionkow.pl
Więcej informacji:
FAQ
Rozrostu gruczołu krokowego nie da się całkowicie wyleczyć, natomiast możliwe jest zmniejszenie objawów poprzez leczenie farmakologiczne i zmiany stylu życia.
Nie zawsze. Leczenie operacyjne jest konieczne tylko u ok. 20–25% pacjentów, gdy leki nie działają, objawy są bardzo uciążliwe lub pojawiają się powikłania, takie jak zatrzymanie moczu, kamica pęcherza, krwiomocz czy nawracające infekcje.
Najlepsze leczenie zależy od nasilenia objawów. U części pacjentów wystarczają zmiany stylu życia, u innych leki, a w ciężkich przypadkach zabieg chirurgiczny (np. TURP lub HoLEP).
Zabieg chirurgiczny rozważa się wtedy, gdy leczenie farmakologiczne jest nieskuteczne, objawy są bardzo nasilone, występują powikłania.
Objętość prostaty powyżej 30 ml może sugerować BPH i wymaga dalszej diagnostyki. Prawidłowa objętość wynosi 15–25 ml.
Gdy PSA jest podwyższone w stosunku do normy zależnej od wieku (np. u mężczyzn po 60 r.ż. zwykle <2,5 ng/ml) – wymaga to konsultacji urologicznej i dalszej diagnostyki.