Nadciśnienie tętnicze a ryzyko udaru – co powinieneś wiedzieć?
Nadciśnienie tętnicze to jedna z najczęstszych chorób przewlekłych. W 2024 roku aż 1,4 miliarda dorosłych w wieku 30–79 lat na całym świecie żyło z podwyższonym ciśnieniem krwi — to 33% całej populacji w tym przedziale wiekowym. Mimo że przez długi czas może przebiegać bezobjawowo, nieleczone nadciśnienie prowadzi do poważnych powikłań, takich jak zawał, udar czy niewydolność nerek. W artykule wyjaśniamy, czym jest nadciśnienie, jak je rozpoznać oraz jak skutecznie mu zapobiegać.
Czym jest nadciśnienie tętnicze?
Nadciśnienie tętnicze to przewlekłe podwyższenie ciśnienia krwi powyżej 140/90 mmHg (wg ESH/ESC). Do stwierdzenia nadciśnienia wystarczy, że tylko jedna z tych wartości jest stale podwyższona.
Ciśnienie krwi to siła, z jaką krew naciska na ściany tętnic. Przy każdym uderzeniu serce pompuje krew do naczyń — wtedy ciśnienie jest najwyższe i nazywa się je ciśnieniem skurczowym. Między uderzeniami serca ciśnienie spada i jest to ciśnienie rozkurczowe. Odczyt ciśnienia krwi opiera się na tych dwóch wartościach. Na przykład wartość 120/80 oznacza ciśnienie skurczowe równe 120, a rozkurczowe 80.
U dorosłego wartość 120/80 mmHg jest powszechnie uznawana za idealne ciśnienie, ale nie jest to norma uniwersalna dla każdego. Prawidłowe wartości zmieniają się z wiekiem.
W klasyfikacji ICD-10 jednostce tej nadano kody I10-I15.
Przyczyny przewlekłego podwyższenia krwi
Na podwyższone wartości ciśnienia może wpływać wiele czynników:
- Niezdrowa dieta – bogata w sól, tłuszcze nasycone i tłuszcze trans, a jednocześnie małą ilość owoców i warzyw
- Tryb życia – brak aktywności fizycznej i siedzący tryb życia zwiększa ryzyko nadciśnienia
- Używki – papierosy i alkohol
- Otyłość – zwłaszcza tzw. otyłość brzuszna
- Proces starzenia się organizmu – osoby po 65. roku życia częściej mają nadciśnienie
- Stres
- Predyspozycje genetyczne
Nadciśnienie tętnicze może być również objawem innych chorób, dotyczących najczęściej nerek, dużych tętnic lub zaburzeń czynności gruczołów (w takim wypadku konieczna jest pomoc endokrynologa).
Jakie są objawy nadciśnienia tętniczego?
Nadciśnienie nawet przez lata może nie dawać objawów, dlatego nazywane jest „cichym zabójcą”.
Najlepszym sposobem na szybkie wykrycie choroby jest systematyczny pomiar ciśnienia za pomocą ciśnieniomierza. Nawet zdrowe osoby powinny wykonywać go przynajmniej raz w roku.
Oznaki nadciśnienia są niespecyficzne i obejmują:
- bóle i zawroty głowy
- problemy ze snem
- uczucie zmęczenia, zwłaszcza po wysiłku
- zaczerwienienie szyi i klatki piersiowej
- kołatanie serca
- ból w klatce piersiowej
- duszność
- nadmierną potliwość
Jeżeli ciśnienie ma wartość powyżej normy lub pojawiają się objawy, powinno to skłonić do zgłoszenia się do lekarza w celu przeprowadzenia właściwej oceny wysokości ciśnienia tętniczego.
Przy wartościach powyżej 180/120 mmHg konieczna jest pilna pomoc medyczna.
Diagnostyka i wykonywane badania przy nadciśnieniu tętniczym
Do postawienia diagnozy lekarz musi zmierzyć ciśnienie co najmniej dwa razy, w odstępie kilku lub kilkunastu dni. Wysokie ciśnienie może być spowodowane wieloma czynnikami, takimi jak stres, zdenerwowanie, duży wysiłek fizyczny czy używki, i może być wtedy objawem jednorazowym. Dlatego ważne jest, aby badanie przeprowadzić kilkukrotnie, w celu stwierdzenia długotrwałego przebiegu.
Inne badania wykonywane przez kardiologa:
Zapis pracy serca, wykrywa przerost lewej komory, arytmie, niedokrwienie
Mierzy rytm serca i pozwala ocenić epizody kołatania
Ocena budowy i funkcji serca, wykrywanie powikłań nadciśnienia
Najdokładniejsza metoda oceny ciśnienia dobowego
Rola specjalisty w terapii i leczenie nadciśnienia
Leczenie nadciśnienia wymaga stałej kontroli w poradni kardiologicznej i często współpracy specjalistów, takich jak kardiolog i endokrynolog, ponieważ jego przyczyną mogą być także zaburzenia hormonalne.
Terapia obejmuje:
- zmianę stylu życia,
- farmakoterapię,
- leczenie chorób endokrynologicznych, jeśli są przyczyną nadciśnienia.
Zmiana codziennych nawyków może skutecznie wspierać obniżenie podwyższonego ciśnienia tętniczego. Kluczowe znaczenie ma m.in.:
stosowanie diety z ograniczoną ilością soli,
redukcja masy ciała,
regularny wysiłek fizyczny,
zaprzestanie palenia tytoniu.
W przypadku rozpoznania nadciśnienia lekarz może włączyć jeden lub kilka leków, a docelowe wartości ciśnienia często zależą od współistniejących chorób.
Najczęściej stosowane grupy leków to:
- Inhibitory ACE (np. enalapryl, lizynopryl) – rozszerzają naczynia krwionośne i chronią nerki.
- Blokery receptora angiotensyny II (ARB) (np. losartan, telmisartan) – działają podobnie, wspomagając rozkurcz naczyń i ochronę nerek.
- Blokery kanału wapniowego (np. amlodypina, felodypina) – ułatwiają rozszerzenie naczyń krwionośnych.
- Diuretyki (np. hydrochlorotiazyd, chlortalidon) – pomagają usuwać nadmiar płynów z organizmu, co obniża ciśnienie krwi
Nadciśnienie tętnicze – monitorowanie leczenia
Osoba, u której stwierdzono nadciśnienie tętnicze, powinna zaopatrzyć się w aparat do pomiaru ciśnienia. Lekarz lub wyszkolona pielęgniarka pokażą pacjentowi jak wykonywać samodzielny pomiar w domu. Ponadto, pacjent może zostać poinstruowany o konieczności prowadzenia dziennika, w którym będzie zapisywał swoje codzienne pomiary ciśnienia.
Dlaczego nadciśnienie jest groźne?
Przewlekłe podwyższenie ciśnienia krwi może prowadzić do:
- zawału serca (ICD-10: I21),
- niewydolności serca (ICD-10: I50),
- udaru mózgu (ICD-10: I63),
- przewlekłej choroby nerek (ICD-10: N18),
- retinopatii nadciśnieniowej – uszkodzenie naczyń oka.
Proces uszkadzania narządów przebiega bez bólu, dlatego wczesna diagnostyka jest kluczowa.
Czy nadciśnienie tętnicze można wyleczyć?
U wielu pacjentów możliwe jest uzyskanie trwałej normalizacji wartości ciśnienia. Kluczowe jest systematyczne stosowanie leków, konsekwentna zmiana stylu życia oraz regularne kontrole u lekarza.
Kiedy zgłosić się do lekarza?
Gdy wartości ciśnienia przekraczają normę lub pojawiają się niepokojące objawy, warto skonsultować się z lekarzem, aby dokładnie ocenić stan układu krążenia.
Przy bardzo wysokim ciśnieniu, powyżej 180/120 mmHg, mogą pojawić się:
- Mdłości
- Wymioty
- Problemy z widzeniem
- Szumy uszne
- Krwotoki z nosa
Jeśli ciśnienie osiąga poziom powyżej 180/120 mmHg, konieczne jest pilne uzyskanie pomocy medycznej.
Profilaktyka nadciśnienia tętniczego – jak uniknąć zachorowania?
W celu uniknięcia nadciśnienia ważna jest regularna kontrola ciśnienia oraz zdrowy tryb życia. Osoby o prawidłowej masie ciała, aktywne, niespożywające alkoholu i tytoniu są mniej narażone na zachorowanie. Zdrowa dieta, jedzenie pokarmów bogatych w potas i błonnik, jest kluczem w profilaktyce wielu chorób układu krążenia, nie tylko nadciśnienia.
Nadciśnienie tętnicze to choroba, która rozwija się skrycie, i która może mieć bardzo poważne konsekwencje zdrowotne. Regularne pomiary ciśnienia, zdrowy styl życia oraz odpowiednio dobrane leczenie pozwalają utrzymać wartości w normie i znacząco zmniejszyć ryzyko powikłań. Wczesna diagnostyka i współpraca z lekarzem są kluczowe – to prosty sposób, by chronić serce, mózg i nerki przez wiele lat.
Skorzystaj z opieki specjalistów
W leczeniu nadciśnienia często konieczna jest współpraca wielu specjalistów. W Medici opiekę nad pacjentem prowadzą:
- Lek. Katarzyna Łagodzińska – Kardiolog
- Lek. Hubert Mado – Endokrynolog
- Mgr Barbara Sitkiewicz – Dietetyk Kliniczny
Im wcześniej rozpoczniesz diagnostykę i leczenie, tym lepsze rokowania i mniejsze ryzyko powikłań.
Kontakt
📍 Centrum Medyczne Medici
ul. Henryka Sienkiewicza 43, Radzionków
📞 Telefon: +48 609 318 801
📧 E-mail: kontakt@medici-radzionkow.pl
🌐 www.medici-radzionkow.pl
Przeczytaj też:
Więcej informacji:
FAQ – pytania najczęściej zadawane przez pacjentów
Bóle i zawroty głowy, problemy ze snem, zmęczenie, zaczerwienienie szyi/klatki piersiowej, kołatanie serca, ból w klatce, duszność, nadmierna potliwość.
Najpewniej po pomiarze ciśnieniomierzem. Objawy mogą, ale nie muszą występować.
Aby zbić lekko podniesione ciśnienie można wykonać ćwiczenia oddechowe w celu uspokojenia. Pomóc może również potas zawarty w cytrynie i flawanole w gorzkiej czekoladzie. Jeżeli wysokie ciśnienie się utrzymuje, najlepiej skorzystać z opieki medycznej.
Niebezpośrednio, jednak odpowiednie nawodnienie pomaga utrzymać zdrowe ciśnienie krwi.
Bardzo wysokim – wartość powyżej 180/120 mmHg wymaga pilnej pomocy.