Ostre zakażenie górnych dróg oddechowych (J06) u dzieci
Ostre zakażenie górnych dróg oddechowych (ICD-10: J06) jest najczęstszym powodem wizyt pediatrycznych. U dzieci infekcje te obejmują nos, gardło, zatoki przynosowe, krtań i ucho środkowe. Choroba wywoływana jest głównie przez wirusy (rhinowirus, adenowirus, RSV, wirus grypy i paragrypy), rzadziej przez bakterie.
Co to jest ostre zakażenie górnych dróg oddechowych J06?
Pod pojęciem J06 znajduje się zespół chorób zapalnych obejmujących górne drogi oddechowe, takich jak:
- ostre zapalenie gardła (J02),
- ostre zapalenie krtani, tchawicy i nadgłośni (J04),
- zapalenie nosogardła (J00),
- ostre zapalenie ucha środkowego (H66 jako możliwe powikłanie).
Infekcja rozwija się nagle i zwykle ustępuje szybko po leczeniu zaleconym przez pediatrę.
Objawy ostrego zakażenia górnych dróg oddechowych u dzieci
Najczęściej obserwowane:
- katar wodnisty lub śluzowy,
- kaszel suchy lub wilgotny,
- ból gardła, trudności w połykaniu,
- gorączka (częściej u niemowląt),
- chrapliwość, świszczący oddech,
- ból ucha (możliwy rozwój H66),
- osłabienie, brak apetytu, senność.
Rodzice często mają obawy takie jak: dziecko ma duszność, dziecko wymiotuje przy kaszlu, nocny kaszel, zielony katar – wszystkie mogą być przejawem J06 lub jego powikłań.
Objawy alarmowe wymagające pilnej konsultacji pediatrycznej:
- duszność, zaciąganie przestrzeni międzyżebrowych,
- sinica warg,
- utrzymująca się gorączka > 39°C > 3 dni,
- odmowa picia – ryzyko odwodnienia.
Ostre zakażenie górnych dróg oddechowych u dzieci – Jak przebiega diagnostyka?
Rozpoznanie stawiane jest przez pediatrę na podstawie wywiadu i badania fizykalnego.
Badania wykonywane, gdy objawy budzą niepokój
- CRP – pomoc w różnicowaniu infekcji wirusowej i bakteryjnej
Norma: < 5 mg/L u zdrowego dziecka
Wynik > 40 mg/L może sugerować etiologię bakteryjną. - Leukocytoza (WBC)
Norma: 5–15 x 10⁹/L (zależnie od wieku)
Wzrost neutrofili wskazuje na zakażenie bakteryjne. - Wymaz z gardła – gdy podejrzenie anginy paciorkowcowej (J03.0).
- Pulsoksymetria – saturacja < 94% = wskazanie do pilnej oceny lekarskiej.
- RTG klatki piersiowej – tylko przy podejrzeniu zapalenia płuc (J18).
Najczęściej choroba nie wymaga badań dodatkowych, lecz pediatra może zlecić dodatkowe badania.
Najczęstsze choroby diagnozowane jako zakażenie górnych dróg oddechowych u dzieci
| Jednostka chorobowa | ICD-10 | Charakterystyka |
|---|---|---|
| Nieżyt nosa | J00 | dominujący katar, kichanie |
| Zapalenie gardła | J02 | ból gardła, powiększone migdałki |
| Zapalenie krtani | J04 | chrypka, szczekający kaszel |
| Zakażenie ucha środkowego | H66 | ból ucha, gorączka, rozdrażnienie |
| Zapalenie zatok | J01 | ból twarzy, ropny katar > 10 dni |
Leczenie ostrego zakażenia górnych dróg oddechowych J06
Przyczynowe leczenie wirusów nie jest dostępne. Terapia ma charakter objawowy:
Leki stosowane
- leki przeciwgorączkowe: paracetamol, ibuprofen (zgodnie z dawkowaniem pediatrycznym),
- nawadnianie doustne,
- płukanie nosa solą fizjologiczną, aspiracja wydzieliny u niemowląt,
- miód u dzieci > 1 r.ż. na kaszel nocny.
Czego unikać
- antybiotyki rutynowo – tylko przy potwierdzonym zakażeniu bakteryjnym przez lekarza chorób dziecięcych – pediatrę,
- aspiryna u dzieci (ryzyko zespołu Reye’a),
- syropy hamujące kaszel u małych dzieci bez zaleceń pediatry.
Powikłania – kiedy zakażenie górnych dróg oddechowych staje się groźne?
Najczęstsze konsekwencje nieleczonej lub ciężkiej infekcji:
- zapalenie ucha środkowego (H66),
- zapalenie zatok (J01),
- zapalenie płuc (J18),
- zaostrzenie astmy u dzieci chorujących na J45,
- krup – ostre zapalenie krtani z dusznością.
Objawy powikłań wymagają pilnego kontaktu z pediatrą.
Jak zapobiegać infekcjom górnych dróg oddechowych u dzieci?
- częste mycie rąk,
- unikanie kontaktu z chorymi,
- regularne wietrzenie pomieszczeń,
- Cykliczne wizyty u pediatry,
- szczepienia zgodne z Programem Szczepień Ochronnych (szczepienia przeciw grypie, pneumokokom).
Objawy w zależności od wieku dziecka
Przebieg J06 różni się istotnie u dzieci na różnych etapach rozwoju układu odpornościowego i oddechowego.
Niemowlęta
- szybkie męczenie się przy ssaniu lub piciu,
- apatia, rozdrażnienie,
- świst krtaniowy, duszność,
- brak kataru mimo infekcji (niedrożność nosa mała objętość jam nosowych),
- większe ryzyko odwodnienia i powikłań.
Dzieci przedszkolne
- dominujący katar i kaszel,
- napadowy kaszel w nocy,
- ból ucha częsty w następstwie zapalenia nosa i gardła.
Dzieci starsze
- bardziej typowe objawy: ból gardła, osłabienie,
- zgłaszanie bólu zatok, bólu głowy.
Brak gorączki nie wyklucza infekcji na żadnym etapie rozwoju.
Nawracające infekcje górnych dróg oddechowych
Częste zachorowania mogą być fizjologicznym elementem dojrzewania odporności, szczególnie po rozpoczęciu żłobka lub przedszkola.
Kiedy liczba infekcji staje się niepokojąca?
- ≥ 8–10 infekcji rocznie u dziecka > 3 r.ż.
- ≥ 12 infekcji rocznie u młodszych dzieci
lub - częste powikłania: H66, J01, J18,
- słaba reakcja na leczenie objawowe,
- zaburzenia prawidłowego wzrastania.
Diagnostyka przy podejrzeniu zaburzeń odporności
- morfologia z rozmazem,
- immunoglobuliny (IgA, IgM, IgG i podklasy IgG),
- konsultacja alergologiczna lub gastroenterologiczna
(refluks może nasilać infekcje).
Czynniki ryzyka: palenie w domu, przerost migdałka gardłowego, alergia wziewna.
Objawy po infekcji – co jest normalne, a co wymaga kontroli
Nawet po ustąpieniu ostrej fazy zakażenia mogą utrzymywać się:
Objawy typowe po przebyciu J06
- kaszel poinfekcyjny do 2–3 tygodni,
- podwyższona wrażliwość dróg oddechowych,
- szybkie męczenie się podczas wysiłku.
Objawy wymagające diagnostyki
- kaszel > 4–6 tygodni,
- świsty i duszność – podejrzenie astmy (J45),
- powracający ból ucha lub zatok,
- utrzymująca się gorączka,
- pogorszenie apetytu i masy ciała.
Przy utrwalonych objawach pediatra rozważa dalszą diagnostykę: spirometria, RTG, testy alergiczne.
Specjaliści od chorób dziecięcych
- Pediatra, Neonatolog – lek. Lidia Gruszka
- Hematolog dziecięcy – lek. Katarzyna Machnik
- Gastrolog dziecięcy – Dr n.med Katarzyna Górowska-Kowolik
- Laryngolog dziecięcy – lek. Lidia Liszczyk-Mania
- Dermatolog dziecięcy – lek. Katarzyna Ryka
- Endokrynolog-Diabetolog dziecięcy – Dr n.med Żaneta Malczyk
- Okulista dziecięcy – Dr n.med Joanna Cichoń
- Psycholog dziecięcy – mgr Milena Łazarska
📍 Centrum Medyczne Medici
ul. Henryka Sienkiewicza 43, Radzionków
📞 Telefon: +48 609 318 801
📧 E-mail: kontakt@medici-radzionkow.pl
🌐 www.medici-radzionkow.pl
Przeczytaj też:
- Poradnia Pediatryczna
- Poradnia Neonatologiczna
- Pediatra – diagnostyka, odporność i profilaktyka
- Terapia metodą Vojty: Dla noworodków i niemowląt
FAQ – pytania rodziców i odpowiedzi
Jak rozpoznać ostre zajęcie górnych dróg oddechowych u dziecka?
Nagły początek, katar, kaszel, ból gardła i gorączka. U niemowląt dodatkowo problemy z piciem i oddychaniem. Pediatra ocenia stan dziecka w badaniu przedmiotowym.
Czy infekcja wirusowa może przebiegać bez gorączki?
Tak. Gorączka nie jest konieczna do rozpoznania choroby. U części dzieci jedynymi objawami są katar i kaszel.
Ile zwykle trwa choroba?
Zwykle 5–10 dni. Kaszel może utrzymywać się nawet 2–3 tygodnie po ustąpieniu innych objawów.
Które dni są najbardziej dokuczliwe?
Najsilniejsze objawy obserwuje się zwykle między 2. a 4. dniem zachorowania.
Czy można spacerować w trakcie infekcji?
Jeśli dziecko nie ma duszności ani gorączki i czuje się dobrze, krótki pobyt na świeżym powietrzu jest dopuszczalny.
Co najczęściej wywołuje ostre zapalenie?
Wirusy dróg oddechowych: rhinowirusy, adenowirusy, RSV, wirus grypy i paragrypy. Bakterie stanowią mniejszość przypadków.
Jak postępować, by szybciej uzyskać poprawę?
Nawadnianie, leki przeciwgorączkowe zgodne z zaleceniami pediatry, płukanie nosa solą fizjologiczną, nawilżanie powietrza.
Czy potrzebny jest antybiotyk?
Tylko przy potwierdzonym zakażeniu o etiologii bakteryjnej, np. angina paciorkowcowa lub ropne zapalenie zatok.
Jakich błędów unikać przy bólu gardła?
Zakaz podawania aspiryny u dzieci. Nie stosować aerozoli znieczulających u dzieci poniżej 6. r.ż. bez zaleceń lekarza.
Kiedy dziecko przestaje zarażać?
Zakaźność zwykle zmniejsza się po 3–5 dniach od początku objawów, ale kaszel może się utrzymywać.
Zakażenie górnych dróg oddechowych
Czy infekcja wirusowa ustąpi bez leczenia?
Tak, organizm zwalcza ją sam. Leczenie skupia się na łagodzeniu objawów.
Kto zajmuje się leczeniem takich infekcji?
Lekarz pediatra, a w razie powikłań również laryngolog dziecięcy lub pulmonolog.
Czy zwykłe przeziębienie może przejść na płuca?
Tak, szczególnie u małych dzieci. Nagłe pogorszenie kaszlu lub duszność wymagają pilnej diagnostyki.
Czy świeże powietrze pomaga na kaszel?
Chłodniejsze, wilgotne powietrze może zmniejszyć obrzęk dróg oddechowych, szczególnie przy kaszlu krtaniowym.
Czy można wykąpać dziecko podczas infekcji?
Można, jeśli nie ma dreszczy ani wysokiej gorączki. Kąpiel w ciepłej wodzie ułatwia oddychanie.
Ile dni odpoczynku potrzebuje dziecko?
Zwykle do ustąpienia gorączki i poprawy samopoczucia. Nadmierny wysiłek opóźnia regenerację.
Czy choroba jest poważna?
Zwykle łagodna. Ryzyko powikłań rośnie u niemowląt i dzieci z chorobami przewlekłymi.
Czy bez gorączki dziecko zaraża innych?
Tak. Obecność kaszlu i kataru świadczy o aktywnej infekcji.
Jak wygląda typowy czas choroby u dzieci?
Początek nagły, szczyt objawów w ciągu 2–4 dni, pełne ustąpienie w ciągu 7–14 dni.
Czy możliwe są wymioty podczas infekcji?
Tak. Najczęściej wynikają z połykanej wydzieliny i silnego kaszlu.
Ile epizodów choroby rocznie to norma?
U dzieci w wieku przedszkolnym 6–10 infekcji w roku kalendarzowym.
Skąd bierze się zakażenie?
Z kontaktu z wydzieliną zakażonych osób – kaszel, kichanie, brudne ręce, przedmioty.
Jakie są trzy najczęstsze objawy?
Katar, kaszel, ból gardła.
Czy mogą pozostać objawy po wyzdrowieniu?
Tak. Kaszel i zmęczenie mogą trwać kilka tygodni.
Czy wymioty mogą świadczyć o zakażeniu RSV?
Mogą wystąpić, szczególnie przy nasilonym kaszlu, jednak nie są objawem rozstrzygającym. O RSV decyduje diagnostyka pediatryczna.