PCOS a PMOS – dlaczego zmieniono nazwę i co to oznacza dla pacjentek?

Przez lata miliony kobiet na całym świecie znały tę chorobę pod nazwą PCOS (zespół policystycznych jajników). W 2026 roku eksperci uznali jednak, że dotychczasowe określenie nie oddaje rzeczywistego charakteru schorzenia i może prowadzić do nieporozumień. W efekcie międzynarodowe grono naukowców, lekarzy oraz organizacji pacjenckich zaproponowało nową nazwę – PMOS (Polyendocrine Metabolic Ovarian Syndrome).

Zmiana została ogłoszona w maju 2026 roku po wieloletnim procesie konsultacji prowadzonym przez międzynarodowe środowisko ekspertów. Nowa terminologia została opisana na łamach czasopisma naukowego „The Lancet”. Celem było stworzenie nazwy, która lepiej odzwierciedla hormonalny, metaboliczny i wieloukładowy charakter choroby, zamiast skupiać uwagę wyłącznie na jajnikach.

Czy PMOS to zupełnie nowe schorzenie? Dlaczego eksperci zdecydowali się odejść od nazwy PCOS? I co ta zmiana oznacza dla kobiet będących w trakcie diagnostyki lub leczenia? W dalszej części artykułu wyjaśniamy najważniejsze informacje dotyczące nowego nazewnictwa oraz samej choroby.

Czym jest PMOS?

PMOS (Polyendocrine Metabolic Ovarian Syndrome), czyli wielogruczołowy zespół metaboliczno-jajnikowy, to nowa nazwa schorzenia znanego wcześniej jako PCOS.

Nowa nazwa zwraca uwagę na trzy kluczowe aspekty:

• wielogruczołowy charakter – choroba obejmuje kilka układów hormonalnych, a nie wyłącznie jajniki,
• zaburzenia metaboliczne – istotną rolę odgrywają m.in. insulinooporność oraz nieprawidłowości gospodarki węglowodanowej i lipidowej,
• zaburzenia funkcji jajników – mogą prowadzić do problemów z owulacją, nieregularnych cykli menstruacyjnych i trudności z zajściem w ciążę.

❗️Warto również podkreślić, że PMOS nie przebiega identycznie u każdej kobiety. Choroba może przyjmować różne postacie i powodować odmienne objawy, dlatego jej diagnostyka oraz leczenie wymagają indywidualnego podejścia do pacjentki.

Dlaczego eksperci zrezygnowali z określenia PCOS?

Eksperci uznali, że określenie „zespół policystycznych jajników” nie odzwierciedla w pełni złożonego charakteru choroby i nadmiernie koncentruje się na obrazie jajników. Dlatego właśnie zmiana nazewnictwa ma lepiej odzwierciedlać rzeczywisty charakter choroby, która wpływa nie tylko na jajniki, ale również na funkcjonowanie całego układu hormonalnego i procesy metaboliczne zachodzące w organizmie.

Dlaczego zmiana nazwy jest ważna dla pacjentek?
Dla wielu kobiet nowa nazwa oznacza większą przejrzystość i lepsze zrozumienie własnej diagnozy. PMOS podkreśla, że schorzenie może wpływać nie tylko na płodność czy cykl menstruacyjny, ale również na masę ciała, metabolizm, samopoczucie i ogólny stan zdrowia, co pomaga spojrzeć na chorobę w szerszym kontekście.

Jakie są przyczyny PMOS?

Dokładna przyczyna PMOS nie została dotąd poznana. Specjaliści wskazują jednak, że na rozwój choroby może wpływać jednoczesne oddziaływanie kilku czynników, takich jak:

• predyspozycje genetyczne i występowanie choroby w rodzinie,
• zaburzenia hormonalne, w tym nadmierna ekspozycja na androgeny,
• insulinooporność i inne zaburzenia metaboliczne,
• nadwaga lub otyłość,
• niezdrowy styl życia i niewystarczająca aktywność fizyczna,
• czynniki środowiskowe oddziałujące już na etapie życia płodowego.

Warto podkreślić, że PMOS może rozwinąć się zarówno u kobiet z nadmierną masą ciała, jak i u osób o prawidłowej wadze. Pierwsze objawy często pojawiają się już w okresie dojrzewania, jednak choroba może zostać rozpoznana również w późniejszym wieku.

Jakie objawy są charakterystyczne dla PMOS?

Objawy PMOS mogą pojawić się już w okresie dojrzewania, jednak u części kobiet rozwijają się stopniowo i stają się zauważalne dopiero po kilku latach. Przebieg schorzenia jest bardzo indywidualny – niektóre pacjentki zmagają się z wieloma dolegliwościami jednocześnie, podczas gdy u innych występują jedynie pojedyncze objawy.

Do najczęstszych symptomów PMOS należą:
– nieregularne miesiączki lub ich całkowity brak,
– zaburzenia owulacji i trudności z zajściem w ciążę,
– podwyższony poziom androgenów (hormonów męskich),
– nadmierne owłosienie na twarzy i ciele (hirsutyzm),
– trądzik oraz nadmierne przetłuszczanie się skóry,
– przerzedzenie włosów lub łysienie typu męskiego,
– policystyczna morfologia jajników widoczna w badaniu USG,
– insulinooporność i inne zaburzenia metaboliczne,
– trudności z utrzymaniem prawidłowej masy ciała,
– ciemniejsze, pogrubione obszary skóry, szczególnie w okolicach szyi, pach i pachwin,
– ból lub dyskomfort w obrębie miednicy.

Do rozpoznania PMOS nie jest konieczne występowanie wszystkich objawów. Choroba może przybierać różne postacie, dlatego jej obraz kliniczny często różni się między pacjentkami.

Jak diagnozuje się PMOS?

Czy obowiązują nowe kryteria diagnostyczne?

Zmiana nazwy z PCOS na PMOS nie oznacza wprowadzenia nowych kryteriów diagnostycznych. Ma jednak pomóc lekarzom różnych specjalizacji szybciej dostrzegać związek między objawami hormonalnymi, metabolicznymi i ginekologicznymi, co może przyspieszyć postawienie właściwej diagnozy oraz wdrożenie odpowiedniego leczenia.

Ważne badania diagnostyczne

Jak wygląda leczenie PMOS?

PMOS jest chorobą przewlekłą, dlatego terapia koncentruje się na łagodzeniu objawów, poprawie jakości życia oraz ograniczaniu ryzyka powikłań zdrowotnych. Plan leczenia dobierany jest indywidualnie i może obejmować zarówno zmiany stylu życia, jak i farmakoterapię.

Najczęściej stosowane metody leczenia to:

• utrzymanie prawidłowej masy ciała i regularna aktywność fizyczna,
• zdrowa, zbilansowana dieta wspierająca gospodarkę hormonalną i metaboliczną,
• hormonalne środki antykoncepcyjne regulujące cykl menstruacyjny,
• leki ograniczające działanie androgenów,
• preparaty stosowane w leczeniu trądziku,
• leczenie wspomagające płodność u kobiet planujących ciążę.

Ważne: W zależności od dominujących objawów w proces leczenia mogą być zaangażowani nie tylko ginekolodzy, ale również endokrynolodzy, dermatolodzy oraz dietetycy.

Jakie mogą być konsekwencje PMOS?

Nieleczony PMOS może zwiększać ryzyko wielu problemów zdrowotnych, nie tylko związanych z układem rozrodczym. Do najczęstszych powikłań zalicza się:

• trudności z zajściem w ciążę i niepłodność,
• powikłania w czasie ciąży, m.in. cukrzycę ciążową i nadciśnienie,
• insulinooporność, stan przedcukrzycowy i cukrzycę typu 2,
• zaburzenia lipidowe oraz choroby sercowo-naczyniowe,
• stłuszczenie wątroby związane z zaburzeniami metabolicznymi,
• bezdech senny,
• depresję, stany lękowe i inne problemy psychiczne,
• zwiększone ryzyko raka endometrium.

Skorzystaj z opieki specjalistów

Nasi specjaliści ginekolodzy:

• Dr n. med. Przemysław Chimiczewski – Ginekolog-Onkolog, Chirurg, Cytolog
• Dr n. med. Marta Robenek – Ginekolog-Położnik, Perinatolog
• Dr n. med. Patrycja Fiegler-Rudol – Ginekolog-Położnik, Ginekolog dziecięcy, Ginekologia Estetyczna

PMOS nie musi definiować Twojego życia – odpowiednia opieka specjalistyczna pozwala skutecznie kontrolować jego objawy.

FAQ – najczęstsze pytania