Rak płuc. Wiedza potrzebna do wczesnego wykrycia
Rak płuc (ICD-10: C34) należy do najczęstszych i najbardziej agresywnych nowotworów układu oddechowego. Do poradni pulmonologicznej trafiają pacjenci podejrzewający choroby płuc, zwłaszcza gdy występuje przewlekły kaszel, duszność, ból w klatce piersiowej, krwioplucie lub nagły spadek wydolności oddechowej.
Rak płuc rozwija się długo bez objawów, dlatego wczesna diagnostyka i konsultacja pulmonologiczna zwiększają szanse na skuteczne leczenie. W populacji wysokiego ryzyka, szczególnie u osób palących powyżej 20 paczkolat, stosowana jest diagnostyka przesiewowa TK niskodawkową (LDCT).
Czym zajmuje się pulmonolog i kiedy jest konieczna konsultacja?
Pulmonolog jest specjalistą od chorób dolnych dróg oddechowych, płuc, opłucnej i śródpiersia. Wizyta jest konieczna, gdy występują:
- kaszel > 3 tygodni,
- duszność po niewielkim wysiłku,
- nawracające zapalenie płuc,
- krwioplucie,
- niewyjaśniony spadek masy ciała,
- ból w klatce piersiowej nasilający się przy oddychaniu,
- przewlekła chrypka i świszczący oddech.
W trakcie wizyty oceniane są choroby: POChP (ICD-10: J44), astma oskrzelowa (ICD-10: J45), zapalenie płuc (ICD-10: J18), włóknienie płuc (ICD-10: J84), gruźlica płuc (ICD-10: A15), choroby opłucnej (ICD-10: J90), nowotwory płuc w tym rak płuc (C34).
Objawy raka płuc i chorób płuc zauważane przez pacjentów
Rak płuc i poważne choroby układu oddechowego przez długi czas mogą być bezobjawowe. Typowe symptomy zgłaszane przez pacjentów:
- przewlekły kaszel – najczęściej objaw wczesny,
- narastająca duszność,
- kaszel z krwią (krwioplucie),
- ból w klatce piersiowej promieniujący do barku lub pleców,
- obniżona tolerancja wysiłku,
- chrypka wynikająca z nacieku na nerw krtaniowy,
- nawracające infekcje tego samego segmentu płuca.
Objawy ogólne: osłabienie, spadek masy ciała, nocne poty, utrata apetytu.
Wyjaśnienie pojęć w kontekście raka płuc
- Nowotwór płuca – ogólne określenie niekontrolowanego wzrostu komórek w tkance płucnej.
- Guz płuca – zmiana ogniskowa w płucu; może być nowotworem złośliwym lub łagodnym.
- Rak niedrobnokomórkowy (NSCLC) – najczęstszy typ raka płuca (ok. 85% przypadków). Rozwija się wolniej, częściej kwalifikuje się do leczenia operacyjnego.
- Rak drobnokomórkowy (SCLC) – agresywny nowotwór o szybkim wzroście i wczesnych przerzutach; leczenie głównie chemioterapia i radioterapia.
- Choroby układu oddechowego – wszystkie schorzenia dotyczące płuc i dróg oddechowych, w tym POChP, astma, infekcje, nowotwory.
- Diagnostyka oddechowa – zestaw badań oceniających funkcję i strukturę płuc: obrazowanie, badania czynnościowe, pobranie materiału do analizy.
- RTG klatki piersiowej – badanie przesiewowe; może wykryć podejrzenie guza, ale nie wyklucza raka przy prawidłowym wyniku.
- Tomografia komputerowa (TK) – najdokładniejsze badanie obrazowe w diagnostyce raka płuca; wykrywa nawet małe guzki.
- Spirometria – ocena czynności płuc (objętość i przepływ powietrza), stosowana w chorobach obturacyjnych, nie służy do wykrywania raka.
- Bronchoskopia – endoskopowe badanie dróg oddechowych; umożliwia pobranie materiału do badania histopatologicznego.
- PET-CT – ocena aktywności metabolicznej guza; wykrywa przerzuty i pomaga w kwalifikacji do leczenia.
- Biopsja przez-oskrzelowa – pobranie fragmentu guza podczas bronchoskopii; kluczowe do potwierdzenia rodzaju nowotworu.
Diagnostyka chorób oddechowych– Jakie badania robi pulmonolog?
Podczas wizyty pulmonologicznej wykonywany jest wywiad, osłuchiwanie i ocena dokumentacji. W dalszym etapie stosowane są:
Badania obrazowe:
- RTG klatki piersiowej – badanie wstępne, niska czułość.
- TK wysokiej rozdzielczości (HRCT) – precyzyjna ocena miąższu.
- TK niskodawkowa (LDCT) – badanie przesiewowe u palaczy, zalecane przez USPSTF, NCCN.
- PET-CT – ocena rozsiewu i aktywności metabolicznej guza.
- USG jamy opłucnej – ocena płynu.
Czynnościowe badanie płuc:
- spirometria
- pletyzmografia
- pomiar dyfuzji gazów (DLCO)
Badania inwazyjne:
- bronchoskopia z biopsją
- biopsja przezskórna pod kontrolą TK
Wyniki laboratoryjne, normy i wartości alarmowe
W diagnostyce raka płuc i chorób płuc wykonywane są:
| Badanie | Norma (dorośli) | Wyniki alarmowe |
|---|---|---|
| Morfologia krwi | (WBC 4–10 tys./µL, HGB ♂ 13.5–17 g/dL, ♀ 12–15 g/dL) | Odchylenia wskazują na proces zapalny lub niedokrwistość |
| CRP | <5 mg/L) | >40 mg/L sugeruje infekcję lub stan zapalny |
| OB | (♂ <15 mm/h, ♀ <20 mm/h) | Wysokie wartości wskazują na proces przewlekły |
| D-dimer | (<500 ng/mL FEU) | >500 może sugerować zatorowość płucną |
| CEA (marker nowotworowy) | – | Podwyższone wartości spotykane w raku płuc, nie jest badaniem przesiewowym |
Wartości wymagające pilnej diagnostyki:
- saturacja <94%
- krwioplucie
- guz płuca w TK >8 mm
- szybkie powiększanie się zmiany w kolejnych TK/RTG
Nowotwór płuc – Leczenie
Leczenie zależy od typu histopatologicznego i zaawansowania według TNM. Stosowane są:
- Leczenie chirurgiczne
Resekcja płata lub całego płuca, gdy brak przerzutów i guz jest operacyjny. - Chemioterapia
Stosowana w niedrobnokomórkowym i drobnokomórkowym raku płuca. - Radioterapia
Bezwzględnie używana u pacjentów niekwalifikujących się do operacji. - Immunoterapia (leczenie celowane receptorowo)
Inhibitory PD-1 / PD-L1, np. niwolumab, pembrolizumab. Decyzja na podstawie ekspresji PD-L1. - Terapie molekularne
EGFR, ALK, ROS1 – analiza mutacji decyduje o leczeniu. - Rehabilitacja oddechowa
Element wspomagający.
Najczęściej diagnozowane choroby płuc
| Choroba | ICD-10 | Charakter |
|---|---|---|
| Rak płuc | C34 | nowotwór złośliwy |
| POChP | J44 | choroba przewlekła z obturacją dróg oddechowych |
| Astma oskrzelowa | J45 | przewlekły stan zapalny oskrzeli |
| Zapalenie płuc | J18 | infekcja miąższu płuca |
| Gruźlica płuc | A15 | zakażenie prątkiem gruźlicy |
| Włóknienie płuc | J84 | postępujące bliznowacenie płuc |
| Płyn w jamie opłucnej | J90 | objaw wielu chorób |
Rak płuc – Najczęstsze pytania
Jak wykryć raka płuc wczesnym etapie?
Największą czułość ma tomografia komputerowa niskodawkowa LDCT. Stosowana u osób z grup ryzyka (palacze ≥20 paczkolat). RTG nie wykrywa zmian wczesnych.
Czy kaszel palacza jest groźny?
Tak. Kaszel utrzymujący się >3 tygodni u palacza traktuje się jako objaw alarmowy. Wymaga diagnostyki w kierunku POChP (J44) i raka płuc (C34).
Pulmonolog jakie badania zleca?
RTG klatki piersiowej, TK HRCT lub LDCT, spirometrię, bronchoskopię, badania krwi (morfologia, CRP), badania plwociny. Przy podejrzeniu nowotworu PET-CT i biopsja.
Rak płuc czy to widać na RTG?
RTG może nie wykryć zmian. Czułość jest niska. Jeżeli wynik RTG jest niejednoznaczny lub objawy się utrzymują, wykonywana jest TK.
Kiedy robi się bronchoskopię?
Gdy TK wykazuje zmianę podejrzaną o nowotwór, gdy występuje krwioplucie, niedodma lub nawracające zapalenie płuc tego samego segmentu. Bronchoskopia pozwala pobrać biopsję.
Przeczytaj też artykuły dotyczące chorób płuc
- Kiedy udać się do pulmonologa? Objawy chorób płuc i oskrzeli
- Czym jest przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP)?
- Przewlekły kaszel – przyczyny, objawy, diagnostyka i leczenie
- Spirometria – jak wygląda badanie i co wykrywa?
- Czym jest astma oskrzelowa?
- USG płuc – nowoczesna diagnostyka chorób oddechowych i stanów zapalnych
- Czym są nowotwory płuca i opłucnej?
W Poradni Pulmonologicznej Centrum Medycznego Medici Radzionków. Przyjmuje specjalista Pulmonolog lek. Barbara Głogowska. W poradni można również wykonać badania USG płuc, Badania Spriometryczne oraz otrzymać skierowanie na badanie RTG Płuc oraz TK HRCT lub LDCT.
📍 Centrum Medyczne Medici
ul. Henryka Sienkiewicza 43, Radzionków
📞 Telefon: +48 609 318 801
📧 E-mail: kontakt@medici-radzionkow.pl
🌐 www.medici-radzionkow.pl