Retinopatia cukrzycowa – Czy da się wyleczyć?

Retinopatia cukrzycowa to przewlekłe powikłanie mikroangiopatyczne cukrzycy (ICD-10: E10–E14 z powikłaniami okulistycznymi), w którym dochodzi do uszkodzenia naczyń siatkówki. Wzrok ulega stopniowej degradacji w wyniku niedokrwienia, zwiększonej przepuszczalności naczyń oraz patologicznej neowaskularyzacji. Zaburzenia widzenia są konsekwencją zmian strukturalnych siatkówki, plamki żółtej oraz nerwu wzrokowego.

Proces chorobowy jest indukowany przewlekłą hiperglikemią, stresem oksydacyjnym i aktywacją szlaku poliolowego. Uszkodzenie mikrokrążenia jest powiązane z dysfunkcją śródbłonka, co tłumaczy częste współistnienie powikłań kardiologicznych i neurologicznych.

Objawy, które pacjenci najczęściej wyszukują w kontekście wzroku

Jakie zaburzenia widzenia sugerują retinopatię cukrzycową

pogorszenie ostrości widzenia do dali i bliży
falowanie obrazu i zniekształcenia linii prostych
mroczki, plamy, „pływające” punkty w polu widzenia
okresowe zamglenie widzenia, szczególnie przy wahaniach glikemii
ubytki w polu widzenia (scotomy)
nagła utrata widzenia wskutek krwotoku do ciała szklistego

Zmiany te są często przypisywane „zmęczeniu oczu”, jednak w rzeczywistości są manifestacją chorób takich jak cukrzycowy obrzęk plamki (ICD-10: H36.0), proliferacyjna retinopatia cukrzycowa czy neuropatia nerwu wzrokowego.

Dlaczego w diagnostyce uczestniczy okulista, endokrynolog, kardiolog i neurolog

Rola specjalistów w kompleksowej ocenie pacjenta

Okulista: ocenia dno oka, stopień uszkodzenia siatkówki, obecność obrzęku plamki i neowaskularyzacji.
Endokrynolog: odpowiada za kontrolę glikemii, insulinoterapię oraz ocenę insulinooporności.
Kardiolog: diagnozuje współistniejącą chorobę niedokrwienną serca, nadciśnienie tętnicze (ICD-10: I10), dyslipidemię.
Neurolog: wyklucza neuropatię cukrzycową (ICD-10: G63.2) oraz naczyniowe uszkodzenia OUN wpływające na widzenie.

Retinopatia cukrzycowa jest markerem uogólnionego uszkodzenia naczyń. Jej obecność koreluje z wyższym ryzykiem udaru mózgu i zawału serca.

Jakie badania są wykonywane przy podejrzeniu retinopatii cukrzycowej

Badania okulistyczne

badanie dna oka w rozszerzeniu źrenicy
OCT plamki (optyczna koherentna tomografia)
angiografia fluoresceinowa
perymetria komputerowa

Badania laboratoryjne – jakie wyniki powinny niepokoić

HbA1c: >7,0% (norma u większości pacjentów ≤6,5–7,0%)
Glukoza na czczo: >126 mg/dl
Profil lipidowy: LDL >70 mg/dl u pacjentów wysokiego ryzyka
Kreatynina, eGFR: obniżenie <60 ml/min/1,73 m² sugeruje nefropatię cukrzycową
Mikroalbuminuria: >30 mg/dobę

Nieprawidłowe wyniki laboratoryjne korelują z progresją zmian siatkówkowych.

Najczęstsze choroby diagnozowane podczas wizyty

Podczas diagnostyki retinopatii cukrzycowej często rozpoznawane są:

cukrzycowy obrzęk plamki
jaskra wtórna (ICD-10: H40.5)
zaćma cukrzycowa (ICD-10: H28.0)
nadciśnienie tętnicze
miażdżyca naczyń
neuropatia autonomiczna

Zmiany te pogłębiają zaburzenia widzenia i przyspieszają utratę wzroku.

Leczenie retinopatii cukrzycowej – co jest standardem

Postępowanie przyczynowe

intensywna kontrola glikemii
normalizacja ciśnienia tętniczego
leczenie dyslipidemii

Leczenie okulistyczne

iniekcje doszklistkowe anty-VEGF
laseroterapia siatkówki
witrektomia w zaawansowanych stadiach

Leczenie jest prowadzone etapowo. Zatrzymanie progresji choroby jest możliwe, cofnięcie zmian – rzadkie.

Zespół specjalistów leczenia retinopatii cukrzycowej:

Dr Joanna Cichoń – Okulista,
lek. Hubert Mado – Endokrynolog,
lek. Katarzyna Łagodzińska – Kardiolog, Internista,
lek. Anna Blaszkowska – Neurolog, Rehabilitant Medyczny,

Joanna Iwona Cichoń – ZnanyLekarz.pl Hubert Mado – ZnanyLekarz.pl Katarzyna Łagodzińska – ZnanyLekarz.pl

Kontakt

📍 Centrum Medyczne Medici
ul. Henryka Sienkiewicza 43, Radzionków
📞 Telefon: +48 609 318 801
📧 E-mail: kontakt@medici-radzionkow.pl
🌐 www.medici-radzionkow.pl

FAQ – Częste pytania retinopatia cukrzycowa

Jak objawia się retinopatia cukrzycowa

Objawia się postępującymi zaburzeniami widzenia: spadkiem ostrości wzroku, zamgleniem obrazu, falowaniem linii, mroczkami, ubytkami w polu widzenia oraz nagłą utratą widzenia przy krwotokach do ciała szklistego. We wczesnym stadium (retinopatia nieproliferacyjna) może przebiegać bezobjawowo. ICD-10: H36.0.

Czy da się wyleczyć retinopatię cukrzycową

Nie. Retinopatii cukrzycowej nie da się wyleczyć przyczynowo. Możliwe jest spowolnienie lub zatrzymanie progresji oraz ograniczenie utraty wzroku poprzez leczenie okulistyczne i ścisłą kontrolę metaboliczną. Zmiany strukturalne siatkówki są w większości nieodwracalne.

Jak widzi człowiek z retinopatią cukrzycową

Widzenie jest zniekształcone, niestabilne i nieostre. Pojawiają się czarne plamy, „pływające” cienie, ubytki widzenia centralnego (przy obrzęku plamki) lub obwodowego. W zaawansowanych stadiach dochodzi do widzenia tunelowego lub funkcjonalnej ślepoty.

Czy retinopatia cukrzycowa może się cofnąć

Nie w sensie histopatologicznym. Część zmian czynnościowych (np. obrzęk plamki) może się zmniejszyć po leczeniu anty-VEGF lub laseroterapii, ale uszkodzone naczynia i neurony siatkówki nie regenerują się.

Kiedy pojawia się retinopatia

Najczęściej po 5–10 latach trwania cukrzycy typu 1 i często już w momencie rozpoznania cukrzycy typu 2. Ryzyko rośnie wraz z czasem trwania choroby, HbA1c >7%, nadciśnieniem i dyslipidemią.

Czy mogę zachorować na retinopatię cukrzycową, nie chorując na cukrzycę

Nie. Retinopatia cukrzycowa jest powikłaniem cukrzycy. U osób bez rozpoznanej cukrzycy zmiany siatkówki mogą wskazywać na nierozpoznaną cukrzycę lub stan przedcukrzycowy, ale nie są odrębną jednostką chorobową.

Czy można przywrócić wzrok po retinopatii cukrzycowej

Częściowo i tylko w wybranych przypadkach. Poprawa widzenia jest możliwa, jeśli nie doszło do trwałego uszkodzenia plamki lub nerwu wzrokowego. W zaawansowanej retinopatii proliferacyjnej utrata wzroku jest zwykle nieodwracalna.

Jak cofnąć neuropatię cukrzycową

Nie da się jej cofnąć. Neuropatia cukrzycowa (ICD-10: G63.2) może być spowolniona poprzez normalizację glikemii. Leczenie objawowe obejmuje farmakoterapię przeciwbólową i neuroprotekcyjną, ale uszkodzone włókna nerwowe nie regenerują się.

Jakie są powikłania retinopatii cukrzycowej

Najczęstsze powikłania to:

ślepota
krwotoki do ciała szklistego
cukrzycowy obrzęk plamki
odwarstwienie siatkówki
jaskra neowaskularna
wtórna zaćma

Retinopatia jest także markerem wysokiego ryzyka sercowo-naczyniowego.

Jakie są pierwsze objawy „retinopatii cukrzycowej stopy”

Nie istnieje taka jednostka chorobowa. W kontekście stopy cukrzycowej pierwszymi objawami są drętwienie, pieczenie, brak czucia bólu, owrzodzenia i deformacje – wynik neuropatii i angiopatii, a nie retinopatii.

Jakie badanie pozwala wykryć retinopatię cukrzycową?

Podstawą jest badanie dna oka po rozszerzeniu źrenicy. Standardem diagnostycznym są także OCT siatkówki oraz angiografia fluoresceinowa. Badania te wykrywają zmiany zanim pojawią się objawy.

Jak rozpoznać cukrzycę po oczach?

Zmiany takie jak mikrotętniaki, krwotoczki, wysięki twarde, obrzęk plamki lub neowaskularyzacja mogą sugerować długo trwającą, często nierozpoznaną cukrzycę. Rozpoznanie potwierdzają wyłącznie badania laboratoryjne.

Jak wygląda twarz cukrzycowa?

Nie jest to termin medyczny. Potocznie opisuje się suchą skórę, zaczerwienienie, obrzęki powiek i cechy odwodnienia. Nie ma wartości diagnostycznej i nie służy do rozpoznania cukrzycy ani retinopatii.