Terapia metodą Vojty: Dla noworodków i niemowląt

Terapia metodą Vojty – zastosowanie u noworodków i niemowląt

Terapia metodą Vojty jest stosowana w neonatologii i rehabilitacji pediatrycznej w zaburzeniach rozwoju motorycznego noworodków i niemowląt. Mechanizmy odruchowej lokomocji są aktywowane bodźcami punktowymi, a reakcje motoryczne powstają niezależnie od woli dziecka. Metoda Vojty jest wykorzystywana jako narzędzie diagnostyczne i terapeutyczne w przypadku zaburzeń napięcia mięśniowego, asymetrii oraz ryzyka nieprawidłowego rozwoju psychoruchowego.

Na czym polega terapia Vojty u noworodków i niemowląt

Metoda Vojty jest oparta na dwóch głównych wzorcach motorycznych: odruchowym pełzaniu i odruchowym obrocie. Poprzez stymulację określonych stref wyzwalane są automatyczne reakcje całego ciała. Ruchy są wykonywane przez mięśnie posturalne, nawet jeśli dziecko nie posiada zdolności świadomego sterowania nimi. Terapia Vojty jest stosowana u wcześniaków, niemowląt z grup ryzyka okołoporodowego oraz dzieci z podejrzeniem zaburzeń neurorozwojowych.

Objawy, które prowadzą do terapii metodą Vojty

Obawy niepokojące u noworodka i niemowlęcia

  • utrwalona asymetria ułożeniowa,
  • wzmożone napięcie mięśniowe (hipertonia – ICD-10 R29.898),
  • obniżone napięcie mięśniowe (hipotonia – ICD-10 P94.2),
  • trudności z unoszeniem głowy,
  • brak podporu na przedramionach,
  • opóźnienie w osiąganiu kamieni milowych,
  • nieprawidłowe odruchy prymitywne,
  • preferowanie jednej strony ciała,
  • prężenie i wygięcia łukowate,
  • trudności w ssaniu i połykaniu,
  • jednostronne podkurczanie kończyn,
  • problemy z koordynacją ruchów gałek ocznych,
  • objawy sugerujące MPD (mózgowe porażenie dziecięce – ICD-10 G80).

Opisane symptomy są częste w u pacjentów neonatologicznych: „czy moje dziecko rozwija się prawidłowo”, „dziwne napięcie mięśni u noworodka”, „niemowlę wygina się do tyłu”, „asymetria ułożeniowa jak leczyć”, „kiedy do lekarza niemowlęcego”.

Najczęstsze choroby diagnozowane podczas wizyty neonatologiczno-diagnostycznej

W trakcie konsultacji neonatologicznej i pediatrycznej rozpoznawane są:

  • Mózgowe porażenie dziecięce (G80),
  • Zaburzenia napięcia mięśniowego (P94),
  • Dysplazja stawów biodrowych (Q65),
  • Kręcz szyi wrodzony (Q68.0),
  • Opóźnienie rozwoju psychoruchowego (F82),
  • Zaburzenia koordynacji nerwowo-mięśniowej (R27),
  • Wcześniactwo i powikłania wcześniactwa (P07),
  • Zaburzenia karmienia i połykania u noworodka (R63.3).

Diagnostyka przed kwalifikacją do terapii Vojty

Badania neurologiczne i ortopedyczne

Wykorzystywane są:

  • ocena napięcia mięśniowego metodą Ashwortha,
  • badanie odruchów prymitywnych i posturalnych,
  • testy oceny osiowości,
  • ocena symetrii ułożeniowej.

Badania laboratoryjne, które mogą niepokoić

Badania są zlecane, gdy podejrzewana jest choroba metaboliczna lub infekcja wpływająca na napięcie:

  • CRP – norma < 5 mg/L; podwyższone wartości mogą wskazywać zakażenie,
  • CK (kinaza kreatynowa) – norma u niemowląt ok. 24–190 U/L; wysokie wartości sugerują uszkodzenie mięśni (np. dystrofie),
  • glukoza – norma u noworodków 50–110 mg/dL; zaburzenia glikemii mogą wpływać na napięcie,
  • elektrolity (Na, K, Ca, Mg) – odchylenia zaburzają przewodnictwo nerwowo-mięśniowe.

Diagnostyka obrazowa

  • USG przezciemiączkowe w kierunku krwawień dokomorowych,
  • USG bioder wg Grafa,
  • MRI mózgu w przypadku podejrzenia uszkodzeń OUN,
  • EEG w przypadku zaburzeń napadowych.

Leczenie i przebieg terapii metodą Vojty

Terapia Vojty jest prowadzona najczęściej 2–4 razy dziennie w krótkich sesjach. Stymulowane są punkty wyzwalające w pozycjach ułożeniowych. Celem jest przywrócenie prawidłowych wzorców motorycznych, stabilizacji tułowia, kontroli głowy oraz symetrii. Technika jest skuteczna w:

  • torowaniu oddechu,
  • poprawie stabilizacji centralnej,
  • normalizacji napięcia mięśniowego,
  • zwiększeniu kontroli postawy,
  • redukcji kompensacji ruchowych.

Terapia jest prowadzona przez fizjoterapeutę Vojty, a rodzice wykonują ćwiczenia w domu. Efekty są obserwowane szczególnie u niemowląt do 6. miesiąca życia, kiedy neuroplastyczność jest największa.

Wyniki i objawy, które powinny niepokoić w trakcie terapii

  • pogłębiająca się asymetria,
  • brak poprawy napięcia po kilku tygodniach,
  • regres umiejętności motorycznych,
  • drżenia kończyn,
  • utrzymujące się nieprawidłowe odruchy,
  • wyniki MRI wskazujące na rozległe uszkodzenia OUN,
  • stałe podwyższenie CK > 300 U-L,
  • zaburzenia karmienia niepoprawiające się mimo terapii.

Przeczytaj też – artykuły powiązane z tematyka neonatologiczna

Źródła

FAQ – terapia metodą Vojty u noworodków i niemowląt

Czy terapia Vojty jest skuteczna u wcześniaków?

Tak. Odruchowa lokomocja pozwala na szybką normalizację napięcia mięśniowego i poprawę koordynacji, szczególnie u dzieci z grup ryzyka.

Czy metoda Vojty jest bolesna?

Nie. Mogą pojawiać się reakcje emocjonalne spowodowane dyskomfortem pozycji, ale brak bólu tkankowego.

Kiedy stosować terapię Vojty zamiast NDT Bobath?

Gdy obecna jest wyraźna asymetria, nieprawidłowe wzorce odruchowe lub zaburzenia napięcia sugerujące wczesną dysfunkcję OUN.

Jak długo trwa rehabilitacja metodą Vojty?

Zwykle kilka miesięcy; czas zależy od etiologii zaburzeń i wyników diagnostycznych.

Czy rodzice mogą wykonywać terapię w domu?

Tak. Terapia opiera się na regularności, a fizjoterapeuta ustala plan codziennej stymulacji.

Czy terapia Vojty pomaga w kręczu szyi?

Tak, szczególnie w kręczu wrodzonym (ICD-10-Q68.0), poprzez korekcję asymetrii i wzmacnianie mięśni antygrawitacyjnych.

Czy terapia może być stosowana przy obniżonym napięciu mięśniowym?

Tak. Stymulowane są reakcje globalne, które zwiększają aktywność mięśni posturalnych.

Nasi specjaliści:

lek. Lidia Gruszka– pediatra, neonatolog – konsultacje neonatologiczne, terapia metodą Vojty,

lek. Magdalena Romańczuk – lekarz rodzinny, ultrasonografista – wykonuje i ocenia USG,

📍 Centrum Medyczne Medici
ul. Henryka Sienkiewicza 43, Radzionków
📞 Telefon: +48 609 318 801
📧 E-mail: kontakt@medici-radzionkow.pl
🌐 www.medici-radzionkow.pl

lidia gruszka – ZnanyLekarz.pl Magdalena Romańczuk – ZnanyLekarz.pl