Test na nietolerancję laktozy – wszystko, co musisz wiedzieć

Test na nietolerancję laktozy jest podstawowym badaniem diagnostycznym stosowanym w celu potwierdzenia zaburzeń trawienia cukru mlecznego – laktozy. Najczęściej wykorzystywany jest wodorowo-oddechowy test na nietolerancję laktozy, oceniający ilość wodoru wydychanego po podaniu roztworu laktozy. Badanie jest nieinwazyjne i uznawane za standard w diagnostyce funkcjonalnych zaburzeń przewodu pokarmowego.

Czym jest nietolerancja laktozy?

Nietolerancja laktozy wynika z niedoboru enzymu laktazy w jelicie cienkim. Laktoza nie jest rozkładana, trafia do jelita grubego i ulega fermentacji bakteryjnej z wytwarzaniem wodoru i kwasów organicznych.

Rodzaje:

– pierwotna hipolaktazja (częstość rośnie z wiekiem)
– wtórna nietolerancja laktozy po uszkodzeniu błony śluzowej jelita (np. infekcje, celiakia K90.0, choroba Leśniowskiego-Crohna K50)
– wrodzona alaktazja (rzadkie, od urodzenia)

Nietolerancja laktozy nie jest alergią na białka mleka.

Objawy nietolerancji laktozy, które pacjenci doświadczają

Objawy ze strony przewodu pokarmowego

– wzdęcia
– biegunka (często wodnista)
– gazy
– bóle i skurcze brzucha
– mdłości
– uczucie przelewania w jelitach
– burczenie w brzuchu
– niestrawność
– nasilone oddawanie gazów o przykrym zapachu

Objawy pozajelitowe

– bóle głowy
– zmęczenie po posiłku
– trądzik i zmiany skórne (u części pacjentów)

Symptomy pojawiają się zwykle 30–120 minut po spożyciu laktozy.

Powiązane jednostki chorobowe ICD-10 w diagnostyce różnicowej:

– E73 – Nietolerancja laktozy
– K58 – Zespół jelita nadwrażliwego
– K90 – Zaburzenia wchłaniania
– K52 – Nieswoiste zapalenia jelit

Test na nietolerancję laktozy – jak przebiega badanie

Test wodorowo-oddechowy

Przebieg:

  1. Pacjent przychodzi na czczo.
  2. Wykonywany jest pomiar wyjściowy wodoru w wydychanym powietrzu.
  3. Podaje się roztwór laktozy (zwykle 25–50 g).
  4. Co 15–30 min wykonywane są pomiary przez 2–3 godz.

Interpretacja:

– wynik dodatni, gdy wzrost wodoru ≥20 ppm nad wartość wyjściową
– równoległa obserwacja objawów zwiększa wiarygodność

Możliwy jest fałszywy wynik u osób z przerostem bakterii jelita cienkiego (SIBO, K92.8) lub po stosowaniu antybiotyków.

Test tolerancji laktozy (glukoza we krwi)
Mniej czuły. Wzrost glukozy <20 mg/dl po podaniu laktozy sugeruje zaburzenia trawienia.

Jakie wyniki testu na nietolerancję laktozy powinny niepokoić

– duży i szybki wzrost wodoru >40–50 ppm
– pojawienie się objawów ostrych: wymioty, odwodnienie
– brak wzrostu wodoru i ciężkie objawy – podejrzenie przyczyny wtórnej (choroby zapalne jelit)
– dodatni wynik po leczeniu choroby jelit – konieczne poszerzenie diagnostyki

U dzieci i niemowląt wyniki zawsze ocenia lekarz.

Leczenie nietolerancji laktozy

Postępowanie żywieniowe

– dieta z ograniczeniem laktozy – indywidualna tolerancja może różnić się
– zastępowanie produktów mlecznych wersjami bez laktozy
– kontrola zawartości laktozy w lekach

Suplementacja laktazy

– tabletki laktazy przyjmowane bezpośrednio przed posiłkiem zawierającym laktozę
– skuteczność zależna od dawki i ilości przyjętej laktozy

Leczenie przyczyn wtórnych

– terapia chorób podstawowych: celiakia, infekcje jelit, choroby zapalne jelit

Nietolerancja laktozy nie prowadzi do uszkodzenia jelit, ale przy rygorystycznym wykluczeniu laktozy należy zadbać o wapń i witaminę D.

Najczęstsze choroby diagnozowane w trakcie badań w kierunku nietolerancji laktozy

– IBS (zespół jelita nadwrażliwego – K58)
– SIBO (przerost bakteryjny jelita cienkiego)
– celiakia (K90.0)
– choroba Leśniowskiego-Crohna (K50)
– infekcje jelitowe po antybiotykoterapii

Diagnostyka może być poszerzona o:

– kalprotektyna w stolcu
– przeciwciała w kierunku celiakii
– gastroskopia z biopsją jelita cienkiego
– test oddechowy z glukozą (SIBO)

Specjaliści od leczenia nietolerancji laktozy

Barbara Sitkiewicz – ZnanyLekarz.pl Katarzyna Górowska-Kowolik – ZnanyLekarz.pl Agnieszka Krzywicka – ZnanyLekarz.pl

📍 Centrum Medyczne Medici
ul. Henryka Sienkiewicza 43, Radzionków
📞 Telefon: +48 609 318 801
📧 E-mail: kontakt@medici-radzionkow.pl
🌐 www.medici-radzionkow.pl

Przeczytaj również

Test na nietolerancję laktozy – FAQ

Jak zbadać, czy ma się nietolerancję laktozy?
Standardem diagnostycznym jest wodorowo-oddechowy test po podaniu laktozy. Alternatywnie stosuje się test tolerancji laktozy (glukoza we krwi) lub oznaczenie aktywności laktazy w biopsji jelita cienkiego.

Czy z badania krwi wyjdzie nietolerancja laktozy?
Nie wykrywa jej bezpośrednio. Test glikemiczny po laktozie może sugerować nietolerancję, ale nie jest tak czuły jak test wodorowy.

Jaki jest najlepszy test na nietolerancję laktozy?
Wodorowo-oddechowy test laktozowy – najwyższa czułość i specyficzność w praktyce klinicznej.

Czy w aptece można kupić test na nietolerancję laktozy?
Dostępne są testy genetyczne na pierwotną hipolaktazję, ale nie wykrywają wtórnych form nietolerancji.

Jak wygląda stolec przy nietolerancji laktozy?
Typowa jest biegunka wodnista, pienista, o kwaśnym zapachu, często z obecnością gazów.

Ile kosztuje test wodorowy na nietolerancję laktozy?
Cena zależy od placówki i kraju. W Centrum Medycznym Medici Radzionków test wodorowy na nietolerancję laktozy kosztuje 250 zł.

Czy istnieje domowy test na nietolerancję laktozy?
Testy genetyczne można wykonać samodzielnie (pobranie wymazu z policzka), ale potwierdzenie kliniczne wymaga interpretacji objawów lub testu oddechowego.

Jaki lekarz diagnozuje nietolerancję laktozy?
W diagnostykę najczęściej zaangażowany jest gastrolog lub dietetyk kliniczny kierujący na badania.

Jak wykluczyć nietolerancję laktozy?
Ujemny wynik testu wodorowego przy jednoczesnym braku objawów po laktozie oraz brak chorób uszkadzających jelito cienkie wskazuje na prawidłową tolerancję.

Jak sprawdzić, czy ma się nietolerancję laktozy?
Objawy po spożyciu produktów mlecznych + dodatni wynik testu diagnostycznego = potwierdzenie.

Czy apteki wykonują testy nietolerancji?
Nie. Apteki mogą oferować preparaty laktazy lub testy genetyczne, ale badanie oddechowe wykonuje pracownia diagnostyczna.

Test oddechowy na nietolerancję laktozy – FAQ

Jak wygląda kał przy nietolerancji laktozy?
Kwaśna biegunka, często pienista.

Czym grozi nieleczona nietolerancja laktozy?
Przewlekłe biegunki mogą powodować niedobory wapnia i witaminy D, wzdęcia, zaburzenia jakości życia, ale nie uszkadzają jelit.

Co to znaczy „strzelające kupki”?
Oznacza gwałtowne oddawanie stolca z gazami – częste przy fermentacji laktozy w jelicie grubym.

Jakie pH kału wskazuje na nietolerancję laktozy?
U dzieci pH stolca <5,5 może świadczyć o fermentacji niewchłoniętej laktozy. U dorosłych stosowane sporadycznie.

Jak długo trwa test na nietolerancję laktozy?
Najczęściej 120–180 minut.

Kto diagnozuje nietolerancję laktozy?
Decyzję diagnostyczną podejmuje lekarz gastroenterolog lub dietetyk kliniczny.

Gdzie wykonać test na nietolerancję laktozy?
W pracowniach diagnostycznych z analizatorami gazów oddechowych, przy poradniach gastroenterologicznych.

Jak stwierdzić, że mam nietolerancję laktozy?
Dodatni test + objawy po spożyciu laktozy stanowią podstawę rozpoznania (ICD-10: E73).

Czy śmietanka 30% ma laktozę?
Tak, ale w mniejszej ilości niż mleko. Wysoka zawartość tłuszczu spowalnia pasaż i może zmniejszać objawy.

Czy test wodorowo-metanowy wykryje nietolerancję laktozy?
Tak. Rejestruje również metan, przydatne u pacjentów z bakteriami produkującymi metan zamiast wodoru.

Z czym można pomylić nietolerancję laktozy?
Najczęściej z:
– zespołem jelita nadwrażliwego (K58)
– SIBO (K92.8)
– celiakią (K90.0)
– nietolerancją FODMAP

Po czym poznać, że organizm nie toleruje laktozy?
Objawy wzdęć, gazów, biegunki lub bólu brzucha 30–120 min po spożyciu produktów mlecznych.

Źródła