USG jamy brzusznej – wszystko co musisz wiedzieć
Czym jest USG jamy brzusznej (USG brzucha)?
USG jamy brzusznej to podstawowe badanie obrazowe oceniające narządy wewnętrzne znajdujące się w obrębie brzucha: wątrobę, pęcherzyk żółciowy, drogi żółciowe, trzustkę, śledzionę, nerki, pęcherz moczowy oraz duże naczynia — w tym aortę brzuszną i żyłę główną dolną. To badanie nieinwazyjne, bez promieniowania jonizującego, bezpieczne w ciąży i możliwe do powtarzania wielokrotnie.
Ultradźwięki umożliwiają ocenę struktury narządów i wczesne wykrycie wielu chorób jeszcze przed pojawieniem się powikłań.
Wskazania do wykonania USG brzucha
Do USG jamy brzusznej kieruje się osoby z objawami, które pacjenci często samodzielnie wyszukują:
- ból brzucha zlokalizowany w prawym lub lewym podżebrzu, w nadbrzuszu lub podbrzuszu
- nawracające wzdęcia, uczucie pełności po posiłkach, niestrawność
- nudności i wymioty
- biegunki, przewlekłe zaparcia
- utrata masy ciała bez przyczyny
- gorączka niewiadomego pochodzenia
- powiększenie obwodu brzucha
- żółtaczka – zażółcenie skóry i twardówek
- krew w moczu, nawracające infekcje układu moczowego
- urazy brzucha
- nieprawidłowe próby wątrobowe lub inne wyniki laboratoryjne
Wskazaniem do kontroli USG mogą być również wcześniej stwierdzone zmiany: torbiele, guzy, kamica, tętniak aorty brzusznej.
Najczęstsze choroby widoczne w USG jamy brzusznej
Choroby wątroby (ICD-10: K70–K77)
- stłuszczenie wątroby (NAFLD), NASH
- marskość wątroby K74 – nierówna powierzchnia narządu, powiększenie śledziony, wodobrzusze
- guzy ogniskowe: naczyniaki, HCC, przerzuty
Typowe objawy pacjenta: zmęczenie, świąd, ból w prawym nadbrzuszu, nudności.
Choroby pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych
- kamica pęcherzyka żółciowego K80
- ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego K81
- niedrożność dróg żółciowych — poszerzenie przewodu żółciowego wspólnego
Typowe objawy: kolka żółciowa po tłustym posiłku, gorączka, żółtaczka.
Choroby trzustki (K85, K86)
- ostre i przewlekłe zapalenie trzustki
- zmiany torbielowate i guzy trzustki
Objawy: silny ból promieniujący do pleców, nudności, spadek masy ciała.
Choroby nerek i układu moczowego (N20–N28)
- kamica nerkowa – hiperechogenne złogi z cieniem akustycznym
- wodonercze – zastój moczu
- torbiele, guzy nerek
Objawy: ból w okolicy lędźwiowej, krwiomocz.
Tętniak aorty brzusznej (I71)
- poszerzenie aorty > 3 cm
Może długo nie dawać objawów — ryzyko pęknięcia grozi zgonem.
Choroby śledziony, płynu w jamie otrzewnej
- splenomegalia
- wodobrzusze – wysięk, przesięk
Jak wygląda badanie USG brzucha
Badanie trwa 10–30 minut. Pacjent leży na leżance, na brzuch nakładany jest żel poprawiający przewodzenie fal. Głowica aparatu przykładana jest do skóry i przesuwana po różnych obszarach. Obraz od razu widać na monitorze.
Nie ma bólu. Możliwy jest lekki ucisk przy badaniu zmian głęboko położonych.
Jak przygotować się do USG jamy brzusznej
- 6–12 godzin przed badaniem: nie jeść (badanie na czczo)
- unikać produktów wzdymających dzień wcześniej (rośliny strączkowe, napoje gazowane)
- można pić niewielką ilość wody
- w niektórych przypadkach: pełny pęcherz moczowy (głównie ocena pęcherza, prostaty, narządów miednicy)
Przygotowanie poprawia widoczność trzustki, pęcherzyka żółciowego i jelit.
Jak interpretować wyniki USG jamy brzusznej i kiedy wynik jest niepokojący
Niepokój powinny budzić:
- zmieniona echostruktura wątroby: stłuszczenie, zwłóknienie
- poszerzenie dróg żółciowych
- złogi w pęcherzyku lub nerkach
- powiększona aorta brzuszna
- patologiczne masy, guzowate zmiany narządów
- płyn w jamie otrzewnej
Wyniki laboratoryjne wspierające diagnostykę USG brzucha
| Parametr | Norma dorosłych (przybliżona) | Gdy podwyższone |
|---|---|---|
| ALT (AlAT) | do 40 U/l | uszkodzenie hepatocytów |
| AST (AspAT) | 5–40 U/l | zapalenie wątroby, choroby mięśni |
| GGTP | M: do 55 U/l, K: do 38 U/l | cholestaza, alkohol |
| Bilirubina całkowita | 0,3–1,2 mg/dl | żółtaczka, niedrożność dróg żółciowych |
| Kreatynina | 0,6–1,3 mg/dl | upośledzona funkcja nerek |
Nieprawidłowy wynik USG należy zawsze interpretować w kontekście badań krwi i moczu.
Leczenie chorób wykrytych podczas USG brzucha
Leczenie nie wynika z samego obrazu USG — zależy od przyczyny:
| Wykryty problem | Postępowanie |
|---|---|
| Kamica pęcherzyka | Dieta, leki żółciopędne, cholecystektomia |
| Cholestaza, niedrożność przewodów | Endoskopia (ERCP), leczenie chirurgiczne |
| Marskość | Leczenie powikłań, monitorowanie raka wątrobowokomórkowego |
| Guzy nerek, wątroby, trzustki | Diagnostyka onkologiczna, TK/MRI, biopsja |
| Tętniak aorty brzusznej | Kontrole co 6–12 mies., operacja przy dużych wymiarach |
| Wodonercze | Usunięcie przyczyny zastoju (kamień, zwężenie) |
Przeczytaj też
- Pracownia USG – Lista wykonywanych badań USG
- lek. Magdalena Romańczuk – Ultrasonografista PTU
- Najczęstsze zmiany wykrywane w USG brzucha – co oznacza wynik?
- USG Doppler – diagnostyka krążenia
- Fibroskan I USG Elastografia wątroby – Diagnostyka
📍 Centrum Medyczne Medici
ul. Henryka Sienkiewicza 43, Radzionków
📞 Telefon: +48 609 318 801
📧 E-mail: kontakt@medici-radzionkow.pl
🌐 www.medici-radzionkow.pl
FAQ: USG jamy brzusznej
Jak przygotować się do USG brzucha, aby wynik był wiarygodny?
Ostatni posiłek należy zjeść 6–12 godzin przed badaniem. Unika się produktów wzdymających, napojów gazowanych i kawy. Woda w niewielkiej ilości jest dozwolona. Zalecana jest lekka kolacja.
Czy trzeba opróżnić jelita przed badaniem USG?
Nie jest to obowiązkowe, ale brak zaparć i mniejsza ilość gazów ułatwiają ocenę trzustki i pęcherzyka żółciowego.
Ile płynów wypić przed USG brzucha?
Jeśli lekarz wymaga pełnego pęcherza — zazwyczaj 3–5 szklanek wody na godzinę przed badaniem. Jeżeli celem jest ocena górnych pięter jamy brzusznej — pęcherz może być opróżniony.
Jaką kolację zjeść przed USG jamy brzusznej?
Lekkostrawną: ryż, gotowane warzywa bez strączków, pieczywo pszenne, chude białko. Unika się smażenia, surowych warzyw, słodyczy i nabiału.
Czy warto zastosować leki zmniejszające ilość gazów?
Preparaty symetykonu (np. Espumisan) mogą być zalecone. Zwykle przyjmuje się je wieczorem i rano przed badaniem, jeśli lekarz tak zaleci.
Jakie części garderoby trzeba zdjąć do USG brzucha?
Tylko odzież zakrywającą brzuch. Bielizna zwykle pozostaje na miejscu — wyjątkiem jest ocena narządów miednicy.
Czy USG pokazuje stany zapalne narządów?
Tak — np. zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie nerek czy ostre zapalenie trzustki. W jelitach uwidaczniane są jedynie zmiany zaawansowane.
Czy USG jamy brzusznej jest w stanie wykryć raka?
Można zobaczyć guzy wątroby, nerek, trzustki, śledziony czy pęcherzyka żółciowego. Rak jelita często wymaga innych metod — np. kolonoskopii lub TK.
Jakich rzeczy trzeba unikać przed badaniem?
Jedzenia tłustych posiłków, palenia papierosów, żucia gumy, napojów gazowanych, alkoholu i ciężkiego wysiłku. Powodują one powstawanie gazów i złą widoczność narządów.
Czego USG brzucha może nie uwidocznić?
Wczesnych zmian w jelitach, części zmian trzustki ukrytych za gazami, mikroskopowych struktur wewnątrzwydzielniczych, minimalnego stanu zapalnego.
FAQ: USG brzucha
Jak zmniejszyć ilość gazów przed badaniem?
Unikanie produktów wzdymających dzień wcześniej, preparaty symetykonu, spacery, ciepłe płyny, espumisan.
Co typowo wykrywają lekarze podczas USG?
Kamica pęcherzyka żółciowego, kamienie nerkowe, stłuszczenie lub marskość wątroby, wodonercze, zmiany guzowate, tętniak aorty brzusznej, płyn w jamie otrzewnej.
Czy obecność płynu w brzuchu będzie widoczna na USG?
Tak — wodobrzusze jest jedną z najłatwiej rozpoznawalnych patologii w ultrasonografii.
Czy mogę myć zęby przed badaniem?
Tak. Nie wpływa to na obraz ultrasonograficzny.
Dlaczego czasem lekarz prosi o kaszel podczas badania?
Zmienia to położenie narządów i ułatwia ocenę ruchomości pęcherzyka żółciowego oraz dróg żółciowych.
Jak się ubrać na USG brzucha?
Luźna odzież z łatwym dostępem do brzucha, pasek najlepiej zdjąć przed badaniem.
Czy trzeba oddać stolec przed USG brzucha?
Nie ma takiego wymagania. Jednak wypróżnienie zmniejsza ilość gazów i może poprawić jakość badania.
Jak długo trwa wykonanie ultrasonografii brzucha?
Zwykle 10–30 minut — zależnie od złożoności i liczby ocenianych narządów.
Kiedy najlepiej wykonać USG jamy brzusznej?
Rano na czczo — wtedy pęcherzyk żółciowy jest najlepiej widoczny, a ilość gazów najmniejsza.
Ile czeka się na wynik USG brzucha?
Opis jest najczęściej wydawany od razu po badaniu.
Jakie narządy są oceniane w USG jamy brzusznej?
Wątroba, pęcherzyk żółciowy, drogi żółciowe, trzustka, śledziona, nerki, pęcherz, duże naczynia brzuszne.
Czy można oddać mocz przed USG brzucha?
Tak, chyba że badanie dotyczy dolnych dróg moczowych — wtedy konieczny może być pełny pęcherz.
Jak poradzić sobie z pełnym pęcherzem przed badaniem?
Ograniczyć nagłe ruchy i wychłodzenie; jeśli pęcherz przepełniony — zgłosić przed badaniem, aby technik ocenił, czy można częściowo oddać mocz.