Zespół metaboliczny i Otyłość: W praktyce endokrynologicznej

Zespół metaboliczny otyłość – dlaczego są groźne?

Zespół metaboliczny otyłość jest definiowana jako współwystępowanie otyłości brzusznej, nadciśnienia tętniczego, zaburzeń gospodarki węglowodanowej i nieprawidłowego profilu lipidowego. Otyłość (ICD-10: E66) i insulinooporność są uznawane za główny czynnik prowadzący do zespołu metabolicznego (Metabolic syndrome).

U pacjentów obserwowane są objawy wyszukiwane często w sieci: przewlekłe zmęczenie, senność po posiłku, zwiększony obwód pasa, duszność przy wysiłku, wzrost masy ciała mimo diety, napady głodu i odkładanie się tłuszczu w okolicy brzucha. Wysoki wskaźnik BMI oraz stosunek WHR wskazują na otyłość trzewną, która zwiększa ryzyko cukrzycy typu 2 (ICD-10: E11), dyslipidemii (ICD-10: E78) i niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby NAFLD (ICD-10: K76.0).

Zespół metaboliczny otyłość – Diagnostyka w Poradni Endokrynologicznej

Badania laboratoryjne i obrazowe

Podczas wizyty u endokrynologa standardowo zlecane są badania, które pozwalają potwierdzić zespół metaboliczny i wskazać konieczność leczenia farmakologicznego otyłości.

Badania krwi

• Glukoza na czczo: <99 mg/dl
• HbA1c: <5,7%
• Insulina na czczo + HOMA-IR do oceny insulinooporności
• Profil lipidowy: LDL <100 mg/dl, HDL >40 mg/dl (mężczyźni), >50 mg/dl (kobiety), triglicerydy <150 mg/dl
• ALT/AST w celu oceny wątroby pod kątem NAFLD
• TSH, fT4, fT3 w kierunku zaburzeń tarczycy (ICD-10: E03 niedoczynność tarczycy)

Diagnostyka obrazowa:

• USG wątroby z elastografią w kierunku stłuszczenia wątroby
• Analiza składu ciała do oceny procentowej zawartości tkanki tłuszczowej

Wyniki niepokojące: triglicerydy >150 mg/dl, HDL <40/50 mg/dl, ciśnienie ≥130/85 mmHg, glukoza na czczo ≥100 mg/dl lub HbA1c ≥5,7%. Gdy te wartości współwystępują z otyłością brzuszną, rozpoznawany jest zespół metaboliczny.

Farmakologiczne leczenie otyłości prowadzone przez endokrynologa

Kiedy wdrażane jest leczenie lekami?

Leczenie farmakologiczne otyłości jest zalecane, gdy:

• BMI ≥30 lub
• BMI ≥27 z chorobami towarzyszącymi: nadciśnienie (ICD-10: I10), cukrzyca typu 2, zespół metaboliczny.

Najczęściej stosowane leki to agoniści receptora GLP-1 (np. semaglutyd, tirzepatyd, zgodnie z rekomendacjami EMA, FDA, ADA, Endocrine Society), które zmniejszają apetyt, poprawiają kontrolę glikemii i obniżają masę ciała. Endokrynolog prowadzi leczenie i monitoruje wyniki badań.

Farmakoterapia otyłości nie zastępuje diety o obniżonej kaloryczności i wysiłku fizycznego. Największy spadek masy ciała występuje, gdy pacjent łączy terapię z dietą niskoprzetworzoną, deficytem energetycznym i zwiększoną aktywnością.

Efekty leczenia potwierdzone badaniami

Randomizowane badania kliniczne (np. NEJM, NIH) udowodniły, że zastosowanie agonistów GLP-1 redukuje masę ciała o 10–20% w ciągu roku oraz zmniejsza ryzyko progresji insulinooporności do cukrzycy typu 2.

Źródła naukowe:

• Journal Via Medica: Zespół metaboliczny
• Termedia: Zespół metaboliczny

Najczęstsze choroby diagnozowane podczas wizyty endokrynologicznej

• Otyłość E66
• Insulinooporność (stan przedcukrzycowy) R73.0
• Cukrzyca typu 2 E11
• Dyslipidemia E78
• Nadciśnienie I10
• Niedoczynność tarczycy E03

Leczenie zespołu metabolicznego

Leczenie obejmuje redukcję masy ciała poprzez:

• dietę niskokaloryczną ustalaną indywidualnie
• farmakoterapię otyłości
• zwiększenie aktywności fizycznej
• kontrolę glukozy i lipidów
• leczenie chorób współistniejących

Efektem terapii jest obniżenie ciśnienia tętniczego, redukcja triglicerydów i poprawa wrażliwości insulinowej.

Przeczytaj też

• Poradnia endokrynologiczna
• Konsultacje endokrynologiczne – kiedy i dlaczego warto się na nie udać?
• USG tarczycy – kiedy warto wykonać badanie?
• USG szyi – bezpieczna i skuteczna diagnostyka struktur szyi
• Ginekomastia – przyczyny i leczenie zaburzeń hormonalnych u mężczyzn
• Biopsja cienkoigłowa tarczycy – jak wygląda badanie i czy jest bolesne?
• USG elastografia wątroby (FibroScan) – ocena zwłóknienia i stłuszczenia wątroby
• Masz podwyższone próby wątrobowe?
• Niedoczynność tarczycy – od pierwszych sygnałów po skuteczne leczenie
  

FAQ – zespół metaboliczny, otyłość, farmakologiczne leczenie otyłości

Jak rozpoznać zespół metaboliczny?
Gdy występuje otyłość brzuszna oraz minimum dwa: wysokie triglicerydy, niskie HDL, podwyższone ciśnienie, zaburzenia glikemii.

Czy farmakologiczne leczenie otyłości jest skuteczne?
Tak. Leki GLP-1 mają udokumentowaną skuteczność w badaniach klinicznych.

Czy endokrynolog prowadzi leczenie otyłości?
Tak. Lekarz Endokrynolog diagnozuje zaburzenia hormonalne i prowadzi farmakoterapię.

Jakie wyniki badań powinny niepokoić?
Glukoza ≥100 mg/dl, triglicerydy ≥150 mg/dl, HDL poniżej norm, ciśnienie ≥130/85 mmHg.

Zespół metaboliczny do jakiego lekarza?

W pierwszej kolejności należy udać się do endokrynologa, często wraz ze wsparciem Dietetyka klinicznego i Gastrologa.

---

Hubert Mado – ZnanyLekarz.pl