Nowotwór złośliwy krtani (ICD-10: C32) – objawy, leczenie i rokowania

Nowotwór złośliwy krtani to jedna z najczęściej diagnozowanych chorób nowotworowych w obrębie głowy i szyi. Rozwija się w tkankach krtani – narządu odpowiedzialnego za oddychanie, połykanie oraz tworzenie głosu. Początkowe objawy bywają niepozorne i często przypominają zwykłe infekcje górnych dróg oddechowych, przez co choroba może przez długi czas pozostać niezauważona.

Jednym z najczęstszych sygnałów ostrzegawczych jest utrzymująca się chrypka, jednak wraz z rozwojem nowotworu mogą pojawić się również trudności w połykaniu, przewlekły ból gardła czy problemy z oddychaniem. Wczesne rozpoznanie raka krtani ma bardzo duże znaczenie dla skuteczności leczenia i rokowania pacjenta. Warto wiedzieć, jakie są czynniki ryzyka tej choroby, jak przebiega diagnostyka oraz jakie metody terapii są stosowane.

Czym jest nowotwór złośliwy krtani?

Budowa i funkcje krtani

Zanim zostanie omówiony nowotwór złośliwy krtani, warto poznać rolę tego narządu. Krtań jest częścią górnych dróg oddechowych i pełni kilka ważnych funkcji – umożliwia oddychanie, uczestniczy w procesie połykania oraz odpowiada za powstawanie głosu. Ze względu na swoje położenie i budowę nawet niewielkie zmiany chorobowe mogą wpływać na mowę, oddychanie czy komfort codziennego funkcjonowania.

Jak rozwija się rak krtani?

Rak krtani rozwija się w wyniku niekontrolowanego namnażania się komórek wyściełających powierzchnię tego narządu. Z czasem zmienione nowotworowo komórki tworzą guz, który może naciekać okoliczne tkanki i rozprzestrzeniać się do innych części organizmu.

Najczęściej występującym nowotworem złośliwym krtani jest rak płaskonabłonkowy, odpowiadający za ponad 90% wszystkich przypadków. Powstaje on z komórek nabłonka pokrywającego wnętrze krtani. Choroba może rozwinąć się w każdej części tego narządu, jednak najczęściej lokalizuje się w obrębie głośni, czyli części zawierającej struny głosowe.

Znacznie rzadziej rozpoznaje się inne nowotwory złośliwe krtani, takie jak gruczolakorak, czerniak, chłoniak, mięsak czy rakowiak. Choć występują sporadycznie, również wymagają specjalistycznej diagnostyki i leczenia!

Kto jest najbardziej podatny na zachorowanie?
Rak krtani najczęściej rozpoznawany jest u osób po 60. roku życia. Choroba przez wiele lat występowała znacznie częściej u mężczyzn, co wiązano głównie z większą popularnością palenia tytoniu w tej grupie. Obecnie różnice między płciami stopniowo się zmniejszają, ponieważ odsetek kobiet palących papierosy jest coraz wyższy.

Rak krtani w klasyfikacji ICD-10

Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób ICD-10 przypisuje nowotworom złośliwym krtani kod C32. W dokumentacji medycznej stosowane są również bardziej szczegółowe oznaczenia, które wskazują dokładną lokalizację guza w obrębie krtani.

Kod ICD-10	Oznaczenie
C32	Nowotwór złośliwy krtani
C32.0	Nowotwór złośliwy głośni
C32.1	Nowotwór złośliwy nadgłośni
C32.2	Nowotwór złośliwy podgłośni
C32.3	Nowotwór złośliwy chrząstki krtani
C32.8	Zmiana przekraczająca granice kilku części krtani
C32.9	Nowotwór złośliwy krtani, nieokreślony

Najczęściej rozpoznawanym typem raka krtani jest nowotwór zlokalizowany w obrębie głośni (C32.0), czyli części zawierającej struny głosowe.

Przyczyny i czynniki ryzyka raka krtani

1. Palenie tytoniu – najważniejszy czynnik ryzyka

Palenie papierosów jest uznawane za główną przyczynę rozwoju raka krtani. Dym tytoniowy zawiera tysiące substancji chemicznych, w tym wiele związków o działaniu rakotwórczym, które uszkadzają komórki nabłonka wyściełającego krtań. Osoby palące przez wiele lat są wielokrotnie bardziej narażone na rozwój nowotworu niż osoby niepalące.

2. Alkohol a rozwój nowotworu krtani

Regularne i nadmierne spożywanie alkoholu również zwiększa ryzyko zachorowania. Szczególnie niebezpieczne jest połączenie alkoholu z paleniem tytoniu. Alkohol ułatwia bowiem przenikanie substancji rakotwórczych zawartych w dymie papierosowym do tkanek, co dodatkowo nasila ich szkodliwe działanie.

3. Narażenie na substancje chemiczne

Znaczenie mają także warunki pracy i długotrwały kontakt z niektórymi szkodliwymi substancjami. Ryzyko raka krtani może wzrastać u osób narażonych na działanie azbestu, niklu, chromu, pyłu węglowego, kwasu siarkowego czy różnych oparów chemicznych występujących m.in. w przemyśle hutniczym i farbiarskim.

4. Refluks i przewlekłe podrażnienie krtani

Przewlekły refluks żołądkowo-przełykowy oraz krtaniowo-gardłowy mogą prowadzić do długotrwałego drażnienia błony śluzowej krtani przez cofającą się treść żołądkową. Wieloletnie stany zapalne i uszkodzenia nabłonka są uznawane za jeden z czynników sprzyjających rozwojowi zmian nowotworowych.

5. Infekcje wirusowe

Niektóre infekcje wirusowe również mogą zwiększać ryzyko zachorowania. Dotyczy to przede wszystkim zakażenia wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV), który odgrywa istotną rolę w rozwoju części nowotworów głowy i szyi. Znaczenie przypisuje się także innym wirusom, takim jak HSV czy HIV.

Objawy nowotworu złośliwego krtani

We wczesnym stadium rak krtani może nie powodować wyraźnych dolegliwości, dlatego pierwsze objawy bywają często bagatelizowane lub mylone z infekcją gardła. Najbardziej charakterystycznym symptomem jest utrzymująca się chrypka, zwłaszcza jeśli nie ustępuje przez kilka tygodni. Wraz z rozwojem choroby mogą pojawić się również inne dolegliwości związane z mową, połykaniem i oddychaniem.

Ważne: Chrypka, zmiana głosu lub ból gardła utrzymujące się dłużej niż 2–3 tygodnie powinny skłonić do konsultacji z lekarzem laryngologiem. Wczesne rozpoznanie raka krtani znacząco zwiększa szanse na skuteczne leczenie.

Jak diagnozuje się raka krtani?

Rozpoznanie raka krtani wymaga przeprowadzenia szczegółowej diagnostyki, która pozwala nie tylko potwierdzić obecność nowotworu, ale także określić jego lokalizację oraz stopień zaawansowania.

Wywiad lekarski i badanie laryngologiczne

Diagnostyka rozpoczyna się od szczegółowego wywiadu medycznego oraz badania laryngologicznego. Lekarz ocenia zgłaszane objawy, czas ich trwania oraz występowanie czynników ryzyka, takich jak palenie tytoniu czy nadużywanie alkoholu. Następnie przeprowadza badanie okolicy szyi, zwracając uwagę na ewentualne powiększenie węzłów chłonnych lub obecność innych zmian.

Dodatkowymi badaniami są:

Badania obrazowe

Po potwierdzeniu obecności nowotworu lekarz zwykle zleca dodatkowe badania obrazowe, które pomagają ocenić zasięg choroby oraz ewentualne przerzuty.

Najczęściej wykonywane są:

• ultrasonografia (USG) szyi,
• tomografia komputerowa (TK) szyi i klatki piersiowej,
• rezonans magnetyczny (MRI),
• zdjęcie RTG klatki piersiowej,
• w wybranych przypadkach dodatkowe badania kontrastowe.

Leczenie nowotworu złośliwego krtani

Sposób leczenia raka krtani zależy przede wszystkim od lokalizacji guza, stopnia zaawansowania choroby oraz ogólnego stanu zdrowia pacjenta. Głównym celem terapii jest nie tylko usunięcie nowotworu, ale również zachowanie funkcji krtani, takich jak mówienie, oddychanie i połykanie. Dlatego w miarę możliwości lekarze dążą do zastosowania metod oszczędzających ten narząd.

We wczesnych stadiach choroby często stosuje się radioterapię lub zabiegi chirurgiczne pozwalające na usunięcie guza przy zachowaniu krtani. W niektórych przypadkach wykorzystuje się również nowoczesne techniki endoskopowe z użyciem lasera.

Jeżeli choroba jest rozległa lub doszło do przerzutów, leczenie najczęściej opiera się na połączeniu kilku metod, takich jak chirurgia, radioterapia i chemioterapia. U części pacjentów stosuje się także immunoterapię lub terapie celowane, które pomagają zwalczać komórki nowotworowe w bardziej zaawansowanych przypadkach.

Najbardziej radykalną metodą leczenia jest całkowite usunięcie krtani (laryngektomia), wykonywane zwykle wtedy, gdy inne sposoby terapii nie są możliwe lub nie przynoszą oczekiwanych efektów. Zabieg ten wiąże się z koniecznością oddychania przez specjalny otwór tracheostomijny w szyi, jednak dzięki nowoczesnym metodom rehabilitacji wielu pacjentów może odzyskać możliwość komunikowania się i prowadzić aktywne życie.

Rokowania w raku krtani

Rokowania w raku krtani zależą przede wszystkim od stopnia zaawansowania choroby w chwili rozpoznania. W przypadku nowotworu wykrytego we wczesnym stadium szanse na skuteczne leczenie są wysokie, a 5-letnie przeżycie wynosi nawet 80–90%. W bardziej zaawansowanych stadiach, gdy nowotwór nacieka okoliczne tkanki lub daje przerzuty, rokowania są mniej korzystne, a odsetek 5-letnich przeżyć wynosi zwykle od 30% do 60%.

Czy rak krtani może nawrócić?

Tak, rak krtani może nawrócić nawet po skutecznie zakończonym leczeniu. Ryzyko nawrotu zależy między innymi od stopnia zaawansowania nowotworu, rodzaju zastosowanej terapii oraz dalszego narażenia na czynniki ryzyka, takie jak palenie tytoniu czy nadużywanie alkoholu.

Z tego powodu pacjenci po zakończonym leczeniu pozostają pod stałą kontrolą specjalistów i regularnie przechodzą badania kontrolne. Pozwalają one wykryć ewentualny nawrót choroby lub pojawienie się nowych zmian nowotworowych na możliwie najwcześniejszym etapie. Przestrzeganie zaleceń lekarskich, zdrowy styl życia oraz rezygnacja z używek mogą znacząco zmniejszyć ryzyko ponownego rozwoju choroby.

Skorzystaj z opieki specjalistów

Nasi specjaliści laryngolodzy:

• Lek. med. Lidia Liszczyk-Mania – Laryngolog dziecięcy, Laryngolog
• Lek. Jaroslaw Sak – Laryngolog, Laryngolog dziecięcy

Im wcześniej rak krtani zostanie wykryty i leczony, tym większe są szanse na skuteczną terapię oraz zachowanie funkcji krtani.

FAQ – najczęściej zadawane pytania