PSA panel (PSA, fPSA, wskaźnik fPSA/PSA)
Kompleksowe różnicowanie raka od BPH u pacjentów w „szarej strefie” PSA. Wskaźnik fPSA/PSA <15–25% sugeruje proces nowotworowy.
-
-
PSA wolny
Różnicuje raka prostaty od BPH przy PSA całkowitym 4–10 ng/ml. Pomaga podjąć decyzję o konieczności biopsji.
-
PSA całkowity
Marker raka, zapalenia i łagodnego przerostu (BPH) prostaty. Wykonywany w przesiewie mężczyzn >50 r.ż. (lub >40 r.ż. przy obciążeniu rodzinnym) i monitorowaniu leczenia.
-
HE 4
Marker surowiczego raka jajnika o wysokiej swoistości (mały wpływ endometriozy). Służy do wczesnego wykrywania wznowy i obliczania indeksu ROMA.
-
ROMA
Algorytm oceny ryzyka złośliwości guza jajnika (HE4, CA 125, wiek). Wykrywa ryzyko raka przydatków (~75–90%). Wykonywany u kobiet ze zmianami jajnika przed operacją.
-
Glukagon
Wykonywany przy podejrzeniu glukagonoma, diagnostyce hipoglikemii po resekcji trzustki i ocenie rezerwy trzustkowej.
-
11-dezoksykortykosteron
Wykrywa wrodzone bloki enzymatyczne biosyntezy steroidów powodujące nadciśnienie i hipokaliemię. Wykonywany w diagnostyce atypowych form CAH, nadciśnienia tętniczego u młodych pacjentów i zaburzeń różnicowania płci.
-
Melatonina
Wykrywa zaburzenia rytmu wydzielania melatoniny w bezsenności pierwotnej, jet lag, DSPD i pracy zmianowej; badana w onkologii (rola chronobiologiczna). Wykonywana w diagnostyce zaburzeń rytmu dobowego, bezsenności, ocenie funkcji szyszynki i badaniach chronobiologicznych.
-
Transketolaza w erytrocytach (TKL)
Wykrywa niedobór tiaminy na poziomie tkankowym z wyższą czułością niż stężenie tiaminy we krwi (wskaźnik aktywacji enzymu ETKA). Wykonywana przy podejrzeniu niedoboru tiaminy u alkoholików, pacjentów po bariatrii i żywieniu pozajelitowym.
-
Glutation zredukowany/utleniony
Wykrywa stres oksydacyjny na poziomie komórkowym; obniżony GSH/GSSG wskazuje na wyczerpanie buforowania antyoksydacyjnego. Wykonywany w badaniach stresu oksydacyjnego, diagnostyce chorób mitochondrialnych i ocenie skuteczności terapii antyoksydacyjnej.