Ból, swędzenie i zatkane ucho? To może być zapalenie ucha zewnętrznego

Zapalenie ucha zewnętrznego to częsta dolegliwość, która może powodować ból, świąd, uczucie zatkania ucha oraz pogorszenie słuchu. Rozwija się najczęściej w obrębie przewodu słuchowego zewnętrznego i może być wywołane przez bakterie, grzyby, podrażnienia mechaniczne lub nadmierne działanie wilgoci. Z tego powodu bywa określane również mianem „ucha pływaka”.

Objawy początkowo mogą wydawać się niegroźne, jednak nieleczone zapalenie ucha zewnętrznego może prowadzić do nasilenia dolegliwości i utrudniać codzienne funkcjonowanie. Poznanie najczęstszych przyczyn, charakterystycznych objawów oraz dostępnych metod leczenia pozwala szybciej rozpoznać problem i skutecznie zapobiegać jego nawrotom.

Czym jest zapalenie ucha zewnętrznego?

Zapalenie ucha zewnętrznego to stan zapalny obejmujący struktury zewnętrznej części ucha. Najczęściej rozwija się na skutek zakażenia bakteryjnego, rzadziej wirusowego lub grzybiczego. Chorobie mogą towarzyszyć takie objawy jak ból ucha, świąd, obrzęk, uczucie zatkania przewodu słuchowego czy przejściowe pogorszenie słuchu. Ze względu na częste występowanie u osób regularnie korzystających z basenów schorzenie bywa określane mianem „ucha pływaka”.

📑 W Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób ICD-10 zapalenie ucha zewnętrznego oznaczane jest kodem H60, który obejmuje różne postacie stanu zapalnego i zakażeń dotyczących ucha zewnętrznego.

Jakie struktury obejmuje zapalenie ucha zewnętrznego?

Stan zapalny może dotyczyć różnych elementów ucha zewnętrznego, w tym:

• małżowiny usznej,
• przewodu słuchowego zewnętrznego,
• błony bębenkowej.

Jakie są przyczyny zapalenia ucha zewnętrznego?

Zapalenie ucha zewnętrznego może mieć podłoże bakteryjne, grzybicze, wirusowe lub mieszane, jednak zdecydowanie najczęściej za rozwój infekcji odpowiadają bakterie. Wśród najczęściej wykrywanych drobnoustrojów znajdują się pałeczka ropy błękitnej (Pseudomonas aeruginosa) oraz gronkowiec złocisty (Staphylococcus aureus). Rzadziej przyczyną choroby są grzyby, głównie z rodzaju Aspergillus i Candida, a także wirusy, w tym wirus ospy wietrznej i półpaśca oraz wirus opryszczki.

Do rozwoju stanu zapalnego często przyczyniają się czynniki uszkadzające naturalną barierę ochronną przewodu słuchowego. Należą do nich przede wszystkim:

• nieprawidłowe czyszczenie uszu patyczkami higienicznymi,
• mikrourazy spowodowane ciałami obcymi,
• długotrwałe zaleganie wody w przewodzie słuchowym,
• częste korzystanie z basenów lub kąpiele w zanieczyszczonych zbiornikach wodnych,
• noszenie aparatów słuchowych lub innych urządzeń umieszczanych w uchu.

Ryzyko zachorowania wzrasta również u osób cierpiących na choroby przewlekłe i schorzenia skóry. Szczególnie narażeni są pacjenci z cukrzycą, zaburzeniami odporności, alergiami, łuszczycą, atopowym zapaleniem skóry czy łojotokowym zapaleniem skóry. W takich przypadkach nawet niewielkie podrażnienie przewodu słuchowego może sprzyjać rozwojowi infekcji.

Objawy zapalenia ucha zewnętrznego

Objawy zapalenia ucha zewnętrznego mogą różnić się w zależności od przyczyny infekcji oraz stopnia zaawansowania choroby. Dolegliwości mogą obejmować zarówno cały przewód słuchowy zewnętrzny, jak i wybrane struktury ucha zewnętrznego. Najczęściej pacjenci skarżą się na ból, świąd, uczucie zatkania ucha oraz pogorszenie słuchu.

Wczesne objawy zapalenia ucha zewnętrznego

Początkowo symptomy są zwykle łagodne i mogą być łatwe do przeoczenia. Do najczęściej występujących należą:

• świąd w przewodzie słuchowym,
• niewielki dyskomfort lub ból nasilający się podczas dotykania małżowiny usznej,
• zaczerwienienie skóry przewodu słuchowego,
• niewielka ilość bezbarwnej wydzieliny,
• uczucie podrażnienia lub pieczenia.

Objawy rozwiniętej infekcji

Wraz z postępem stanu zapalnego dolegliwości stają się coraz bardziej uciążliwe. Mogą pojawić się:

• silniejszy ból ucha,
• uczucie pełności lub zatkania ucha,
• pogorszenie słuchu,
• zwiększona ilość wydzieliny, niekiedy o charakterze ropnym,
• wyraźny obrzęk i zaczerwienienie przewodu słuchowego.

Objawy w zależności od przyczyny zakażenia

Poszczególne rodzaje infekcji mogą dawać nieco odmienne objawy, zostały one opisane w poniższej tabeli:

Rodzaj zapalenia	Charakterystyczne objawy
Bakteryjne	silny ból ucha, ropna wydzielina, pogorszenie słuchu, czasem podwyższona temperatura ciała
Grzybicze	nasilony świąd, pieczenie, uczucie pełności w uchu, gęsta wydzielina oraz nieprzyjemny zapach
Wirusowe	silny ból poprzedzający pojawienie się pęcherzykowatych zmian skórnych, możliwe zawroty głowy i przejściowe pogorszenie słuchu

Objawy zaawansowanego zapalenia ucha zewnętrznego

W cięższych przypadkach stan zapalny może prowadzić do wystąpienia dodatkowych dolegliwości, takich jak:

• bardzo silny, promieniujący ból obejmujący twarz, szyję lub skroń,
• znaczny obrzęk ucha zewnętrznego,
• zwężenie lub całkowite zamknięcie przewodu słuchowego,
• powiększenie okolicznych węzłów chłonnych,
• gorączka.

Przewlekłe zapalenia ucha zewnętrznego

O przewlekłym zapaleniu ucha zewnętrznego mówi się wtedy, gdy objawy utrzymują się przez ponad 3 miesiące. Są one zwykle mniej nasilone niż w przebiegu ostrej infekcji i najczęściej obejmują:

• uporczywy świąd,
• zaczerwienienie skóry przewodu słuchowego,
• złuszczanie naskórka,
• nawracające uczucie dyskomfortu w uchu.

Diagnostyka

Rozpoznanie zapalenia ucha zewnętrznego opiera się przede wszystkim na wywiadzie medycznym oraz badaniu laryngologicznym. Podczas wizyty lekarz ocenia przewód słuchowy i błonę bębenkową.

W niektórych przypadkach konieczne jest pobranie wydzieliny z ucha do badań laboratoryjnych, które pozwalają określić rodzaj drobnoustroju odpowiedzialnego za infekcję i dobrać odpowiednie leczenie. Jeśli chorobie towarzyszy pogorszenie słuchu, lekarz może również zlecić wykonanie badań słuchu.

Leczenie zapalenia ucha zewnętrznego

Leczenie zapalenia ucha zewnętrznego zależy od przyczyny infekcji oraz nasilenia objawów. Pierwszym etapem terapii jest zwykle dokładne oczyszczenie przewodu słuchowego przez lekarza, co ułatwia działanie stosowanych leków i przyspiesza gojenie.

W większości przypadków stosuje się preparaty podawane miejscowo, najczęściej w postaci kropli do uszu. W zakażeniach bakteryjnych wykorzystywane są krople zawierające antybiotyki, natomiast w infekcjach grzybiczych leki przeciwgrzybicze. Niekiedy lekarz może zalecić również preparaty o działaniu przeciwzapalnym lub zmniejszającym obrzęk przewodu słuchowego.

Jeżeli infekcji towarzyszą objawy ogólne, takie jak gorączka czy powiększenie okolicznych węzłów chłonnych, konieczne może być wdrożenie antybiotykoterapii doustnej lub dożylnej. W celu złagodzenia dolegliwości bólowych często stosuje się także leki przeciwbólowe. Wczesne rozpoczęcie leczenia pozwala zwykle szybko opanować infekcję i zmniejsza ryzyko wystąpienia powikłań.

Jak zapobiegać zapaleniu ucha zewnętrznego?

Nie zawsze można całkowicie wyeliminować ryzyko zachorowania, jednak przestrzeganie kilku prostych zasad znacząco zmniejsza prawdopodobieństwo rozwoju infekcji:

💡 Warto pamiętać, że przewód słuchowy posiada naturalne mechanizmy samooczyszczania i ochrony przed drobnoustrojami. Nadmierna ingerencja w jego wnętrze może zaburzać tę równowagę i zwiększać podatność na infekcje.

Skorzystaj z opieki naszych specjalistów

• Lek. med. Lidia Liszczyk-Mania – Laryngolog dziecięcy, Laryngolog
• Lek. Jaroslaw Sak – Laryngolog, Laryngolog dziecięcy

Im szybciej zostanie rozpoznane zapalenie ucha zewnętrznego i wdrożone odpowiednie leczenie, tym większa szansa na szybkie ustąpienie objawów oraz uniknięcie powikłań i nawrotów infekcji.

FAQ